Maallaqa fi qabeenya
Qarshiin hundi galmaa'eera
Maatiin Telebirr, baankii yookiin harkaan kaffalu. Temari nagahee baasa, kaffaltii mirkaneessa, nagahee kenna, gabaasas ni dhiheessa; kanaaf waajjirri yeroo hunda madaala qabata.
Maallaqa mana barnootaa, falmii malee
Sassaabbiin kaffaltii bakka manneen barnootaa yeroo baay'ee fi amantaa baay'ee itti dhaban dha. Waajjirri eenyu akka kaffale dabtara qabata, maatiin suuraa iskiriinii Telebirr qabatu, dhuma ji'aattis namni tokko lamaan wal simsiisuuf guyyoota fixa. Lakkoofsi yoo wal hin simne, dubbiin maatii galmee waliin wal falma.
Temari nagahee hunda caasaa kaffaltii mana barnootaa mataa isaa irraa ofumaan baasa; dhaha Itoophiyaa manni barnootaa ittiin kaffalchiisuun. Maatiin kallattiin mana barnootaatiif kaffala: Telebirr, CBE Birr, dabarsa baankii yookiin maallaqa harkaa waajjiratti; lakkoofsa wabii isaas portaalii irraa galcha. Faayinaansiin herrega mana barnootaa mataa isaa irratti mirkaneessa; akkuma mirkanaa'eenis nagaheen koodii QR qabu maatii bira ga'a.
Manni barnootaa herrega mataa isaatti ni sassaaba; waltajjichi ni mirkaneessa, ni galmeessa. Iskoolaarshiippiin, hir'inni obboleeyyanii fi hir'inni ijoollee hojjettootaa imaammata sirnichi yeroo nagahee baasu hojiirra oolchu dha malee tola namni tokko yaadachuu qabu miti.
dandeettii
Nagahee ofumaan
Caasaan kaffaltii dhaha Itoophiyaatiin barataa hundaaf nagahee uuma; hir'inni obboleeyyanii fi iskoolaarshiippii imaammataan hojjetama malee yaadannoodhaan miti.
Mirkaneessa kaffaltii
Maatiin lakkoofsa wabii Telebirr yookiin baankii portaalii irraa galchu. Faayinaansiin herrega mana barnootaa irratti mirkaneessa; nagaheen ni kennama.
Nagahee ragaa qabu
Nagaheen hundi odeeffannoo maatii biraa utuu hin saaxilin dhugummaa isaa mirkaneessuuf koodii QR namni kamiyyuu iskaanii gochuu danda'u qaba.
Herrega mana barnootaa
Baasii nama lammaffaan hayyamamu qabu, bajata fi baasii dhugaa, gabaasa galmee maallaqaa fi kaffaltii mindaa; hundi galii waliin sirna tokko keessa.
Caasaa kaffaltii irraa hanga herrega madaalameetti
- 1
Kaffaltii al tokko ibsaa
Barnoota, galmee, geejjiba, nyaata: kaffaltiin hundi hanga isaa, sagantaa isaa ji'oota Itoophiyaa irratti, fi kutaalee inni ilaallatu ibsa. Nagaheewwan achii ofumaan maddu.
- 2
Maatiin waan kaffalamu argu
Guddisaan hundi hanga sirrii fi guyyaa dhumaa portaalii isaa irratti arga; yaadachiisa SMS lakkoofsicha ibsus argata, ergaa ifa hin taane «waajjira kottaa» jedhu miti.
- 3
Kaffaltiin hundi herrega waliin wal simsiifama
Maatiin wabii Telebirr yookiin baankii isaa galcha; faayinaansiin herrega mana barnootaa irratti mirkaneessa. Maallaqni harkaa waajjiratti daqiiqaadhuma sanatti galmaa'a.
- 4
Herregni ni hordofa
Nagaheewwan, cuunfaan sassaabbii guyyaa, tarreen kaffaltii hafee, hayyamni baasii fi bajanni-fi-dhugaan hundi galmeedhuma mirkanaa'e sana irraa dubbisu.
Kaffalchiisa dhaha Itoophiyaatiin, imaammataan
Manneen barnootaa Itoophiyaa ji'oota Itoophiyaatiin kaffalchiisu, kaffaltiin barnootaa Fulbaana, Onkoloolessa, Sadaasa keessa ga'a; sooftweeriin ji'oota Giriigooriyaanii qofa beeku immoo waggaa guutuu waajjiricha waliin wal lola. Injinni kaffaltii Temari dhaha Itoophiyaatiif uumamaa dha: caasaawwan kaffaltii hangaa fi sagantaa isaanii ji'ootuma manni barnootaa dhugumaan fayyadamuun ibsu; nagaheewwanis safartuu sana irratti ji'a ji'aan barataa barataadhaan ofumaan maddu, namni tokkollee kakaasuu osoo hin yaadatin.
Kaffaltiin caasaa qaba malee harkaan hin barreeffamu: barnoota, galmee, geejjiba, nyaata, yuunifoormii, tokkoon tokkoon hanga mataa isaa sadarkaadhaan, sagantaa mataa isaatii fi herrega sassaabbii mataa isaa waliin. Kaffaltiin galmee balbala galmee cufuu danda'a; kanaafuu tarreen kutaa fi haalli maallaqaa dhoksaan wal hin dhaban. Kaffaltiin yommuu jijjiiramu, nagaheewwan fuula duraatiif jijjiirama; nagaheewwan ba'anii fi seenaan kaffalame akkuma turanitti turu.
Kaffaltii boodaa illee imaammataan qabama: ergaawwan SMS yaadachiisaa hangaa fi guyyaa dhumaa sirrii ibsan, gulantaa manni barnootaa qindeessuun; adabbiin filannoos seeraan shallagama, miira nama gaafa sana teessoo irra jiruutiin miti.
Mirkaneessa: kaffaltiin Telebirr akkamitti nagahee ta'a
Onneen moojulichaa marsaa mirkaneessaa ti. Maatiin kallattiin mana barnootaatiif kaffala: Telebirr yookiin CBE Birr gara herrega daldalaa mana barnootaatti, dabarsa gara herrega baankii mana barnootaatti, yookiin maallaqa harkaa waajjiratti; wabii gochaa isaas portaalii maatii irraa galcha. Ogeessi faayinaansii hiriira wabiiwwan galfamanii arga, tokkoon tokkoon herrega mana barnootaa mataa isaa irratti sakatta'a, tarkaanfii tokkoon mirkaneessa. Kaffaltiin akkuma mirkanaa'een nagaheen ni jira; maatiinis qaba.
Nagaheen hundi koodii QR gara fuula mirkaneessaa ifaatti geessu qaba: namni kamiyyuu, odiitarri, qondaalli biiroo, firri shakku, iskaanii godhee manni barnootaa nagahee sana akka baase mirkaneessa; odeeffannoo maatii biraa tokkollee osoo hin argin. Nagaheen sobaa, dhukkubni cal'isaa waajjiraalee maallaqa harkaa, asitti du'a.
Kaffaltiin galmaa'e hundi herrega sassaabbii inni itti gale dameedhaan ibsa. Wal simsiisuun pirojektii qorannoo ji'aa ta'uun hafa; galmichi jalqabumaa kaasee herrega herregaan ijaarameetii. Seenaanis cimfamaa dha: kaffaltiin qajeelfamni isaa jijjiirame yookiin herregni maqaan isaa jijjiirame nagaheewwan seemistara darbee gonkumaa hin jijjiiru.
Hir'inoota, to'annoo fi herrega mana barnootaa
Hir'inni hundi imaammata maqaa qabu dha; duubasaas namni mirkaneesse jira. Hir'inni, iskoolaarshiippiin, hir'inni obboleeyyanii, safartuun ijoollee hojjettootaa, al tokko barataa yookiin maatii irratti galmaa'a, kaffaltiiwwan murtaa'anii fi yeroo murtaa'aaf daangeffama, nagaheewwan yommuu maddan hundas ofumaan hojiirra oola. Seerota mana barnootaa guutuu (dhibbentaa obboleeyyanii, safartuu ijoollee hojjettootaa) yaadota faayinaansiin tokko tokkoon mirkaneessu galchu: hir'inni cal'isaa hin jiru; birriin hir'ate hundis maqaa nama hayyame qaba.
Gamni baasii to'annoo odiitiin Itoophiyaa eegan qabata. Baasiin daangaa mana barnootaa oliin nama lammaffaa hayyamu barbaada; namni kamiyyuu gaaffii ofii hin mirkaneessu; sirnichaan kan hojiirra oolu malee xalayaa keessoo miti. Argamni daayrektaraa gara hojiiwwan maallaqaatti filannoo sadarkaa mana barnootaa ti; manneen barnootaa Itoophiyaa hedduu keessatti daayrektarri hogganaa barnootaa ti; maallaqni immoo ogeessa faayinaansii fi dura bu'aa bira jiraata.
Galii mirkanaa'ee fi baasii to'atame gubbaa gabaasota manni barnootaa dhugumaan irratti hojjetutu taa'a: sassaabbii guyyaa, tarree kaffaltii hafee kutaadhaan (waraqaa hordoffii barsiisaa itti gaafatamaa kutaa), bajata-fi-dhugaa foddaa waggaa hir'ina hin qabneen, fi ibsawwan odiitaraaf qophaa'an. Hundi galmeedhuma tokko irraa dubbisu; kanaafuu lakkoofsonni wal dhabuu hin danda'an.
Moojulii kana keessatti dabalataan
- Hir'ina dhaabbataa iskoolaarshiippii, ijoollee hojjettootaa fi obboleeyyaniif, tartiiba hayyamaa waliin
- Yaadachiisa kaffaltii hanga sirrii ibsu SMSn
- Balbala kaffaltii galmee: galmee fi kaffaltiin walsimu
- Herrega sassaabbii dameedhaan; seenaan gonkumaa hin jijjiiramu
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Karaaleen kaffaltii kamtu hojjeta?
Telebirr, CBE Birr, dabarsa baankii gara herrega mana barnootaatti, fi maallaqa harkaa waajjiratti. Dameen hundi kaffaltii gara herrega sassaabbii mataa isaatti qajeelchuu danda'a; kaffaltiin galmaa'e hundis herrega itti gale ni ibsa.
Iskoolaarshiippii fi hir'inni akkamitti hojjetu?
Hir'inni imaammata dhaabbataa barataa yookiin maatii irra jiru dha: dhibbentaa yookiin hanga, kaffaltiiwwan murtaa'aniif, waggaa tokkoof yookiin bara baraaf. Nagaheewwan yommuu maddan ofumaan hojiirra oola; hir'inni galmee irra jiru hundis eenyu akka hayyame agarsiisa.
Manni barnootaa dogoggoraa fi jijjiirama dhoksaa herrega keessatti ittisuu danda'aa?
Eeyyee. Baasiin daangaa mana barnootaa oliin nama lammaffaa hayyamu barbaada; namni ofii isaa hin hayyamu. Kaffaltiin galmaa'e seenaa isaa cimsa; kaffaltiin qajeelfamni isaa jijjiirames nagahee duraan kenname gonkumaa hin jijjiiru.
Yaadachiisni kaffaltii akkamitti maatii bira ga'a?
SMSn afaan maatiitiin; hangaa fi guyyaa dhumaa sirrii ibsee, «waajjira kottaa» kan hin ifne gonkumaa miti. Gulantaan yaadachiisaa imaammata mana barnootaa ti: inni jalqabaa yoom akka deemu, yoom akka irra deebi'amu, adabbiin yoom akka hojjetu; hundi seeraan.
Eenyutu maal akka kaffaluu qabu kutaadhaan arguu dandeenyaa?
Eeyyee. Tarreen kaffaltii hafee sadarkaa, kutaa fi gosa kaffaltiitiin qoodama, waraqaa hordoffii barsiisaan itti gaafatamaan kutaa yookiin waajjirri faayinaansii irratti hojjetu; dabalataanis cuunfaa sassaabbii guyyaa fi mul'ata bajata-fi-dhugaa hoggansaaf.
Dameewwan hedduu herrega adda addaa qaban qabna. Ni hojjetaa?
Eeyyee. Herregni baankii fi waaleetii kan mana barnootaa ti; dameedhaan kakaafamu. Kaffaltiin hundi herrega sassaabbii isaa agarsiisa; kaffaltiin galmaa'e hundis herrega isa fudhate galmeessa. Gabaasni damee-qaxxaamuraas gara mul'ata mana barnootaa tokkootti walitti qabama.
Tajaajilawwan walitti dhufan
Temari mana barnootaa keessanuma irratti ilaalaa
Bilbilli tokko agarsiisa kutaalee keessan, caasaa kaffaltii keessanii fi gaaffilee keessaniin qophaa'u isiniif qindeessa. Achii utuu homaa hin kaffalin seemistara guutuu tokko geggeessaa.
Yookiin battalumatti nu qunnamaa
Lakkoofsi lamaanuu guyyaa hojii hunda garee Temari kan Finfinnee jiru bira gahu.