Bu'aan kutaa 12ffaa ba'eera; bu'aa kee eessatti akka ilaaltu

Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa

Saayinsii Naannoo kutaa 4

Saayinsii Naannoo kutaa 4 Temari irratti kaardii qayyabannaa 12 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.

12
Kaardii
5
Boqonnaawwan
4
Gabatee wabii
Grade 4 Environmental Science
Kitaaba
Bilisa
Gatii
30 Hagayya 2026
Mirkaneeffannaa dhumaa

Gosa kaardii tokko qofa agarsiisi

01

Argama Magaalaa Keenyaa

Oodeeffannoo Ji'oogiraafiiSafara yookiin Bal'ina
Argama Murtii9° 1' 48" K, 38° 44' 24" B
Olka'iinsa GiddugaleessaaBannaa galaanaa irraa 2400 m
Bakka Olka'aaTulluu Intxoxxoo (> 3200 m)
Bakka Gadi Bu'aaNaannoo Dirree Xiyyaaraa Idil-addunyaa Boolee

Yoom akka itti fayyadamtu

Gaaffilee waa'ee argama murtii, olka'iinsaa fi haala teessuma lafa Finfinnee deebisuuf gargaara.

Of eeggadhu

Intxoxxoon gara kaabaatti bakka olka'aa yoo ta'u, Booleen immoo gara kibbaatti bakka gadi aanaadha.

Grade 4 Environmental Science, fuula 1-36 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Hubannoo dogoggoraa waa'ee agarsiiftuu kallattii kaartaa fi reeshiyoo safaraa sirreessuuf gargaara.

Of eeggadhu

Xiyyi kaartaa irratti argamu kallattii Kaabaa agarsiisa malee Baha miti. Safarri 1 cm gara 1 km yoo jedhu, waraqaa irratti 1 cm lafa irratti 1 km bakka bu'a.

Grade 4 Environmental Science, fuula 1-36 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Gosa ArgamaaHiikaMala Ibsamu
Argama WalbiraaArgama bakka tokkoo wantoota naannoo wajjin walbira qabuun ibsuuKallattiiwwan gurguddoo fi daangawwan naannoo
Argama MurtiiArgama sirrii bakka tokkoo lakkoofsaan ibsuuDigirii Lattitiyuudii fi Loongiitiyuudiitiin

Yoom akka itti fayyadamtu

Argama bakka tokkoo mallattooleen yookiin safara koodineetiin ibsuuf yeroo filattu fayyadami.

Of eeggadhu

Argamni walbiraa bakka ka'umsaa irratti hundaa'ee jijjiirama, argamni murtii garuu lakkoofsa dhaabbataadha.

Grade 4 Environmental Science, fuula 1-36 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

02

Saayinsii Hubachuu

ρ=mV\rho = \frac{m}{V}
ρ\rho
Rukkinakgm3kg\,m^{-3}
mm
Hangakgkg
VV
Qabeem3m^3

Yoom akka itti fayyadamtu

Hamma hangaa fi qabeentaa kenname irraa dhangala'ina shallaguuf foormulaa kanatti fayyadami.

Of eeggadhu

Qabeentaa hangaaf hin hirin. Hangi yeroo hunda lakkooftuu ta'uu qaba.

Grade 4 Environmental Science, fuula 37-76 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Adeemsi tokko wanta haaraa uumuu isaa yookiin gara duraatti deebi'uu danda'uu isaa adda baasuuf fayyadami.

Of eeggadhu

Waraqaa ciruun yookiin shaamaa baquun jijjiirama fiizikaalaati. Waraqaa gubuun yookiin sibiilli waan xuraa'uuf jijjiirama keemikaalaati.

Grade 4 Environmental Science, fuula 37-76 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

03

Naannoo Uumamaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo jijjiirama qilleensa guyyaa guyyaafi haala qilleensa yeroo dheeraa addaan baasanitti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Qorra yookaan rooba guyyaa tokkoo akka qilleensa naannootti hin waaminaa. Haalli qilleensaa kan guyyaa yoo ta'u, qilleensi naannoo garuu giddugaleessa waggoota dheeraati.

Grade 4 Environmental Science, fuula 77-110 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

04

Naannoo Hawaasummaa

Gosa WarshaaMeeshaalee fi HojimaataFakkeenya
Cottage IndustryMeeshaalee harkaa salphaa, oomisha aadaa harkaan hojjetamuDha'uu, suphee tolchuu, tumtummaa, hojii mukaa, hojii leemmana
Light IndustryQophii faabrikaa, meeshaalee fayyadamtootaaf yookiin ergiidhaaf oolan oomishaOomishaalee gogaa, waraqaa fi maxxansa, textile, qindaa'ina nyaataa

Yoom akka itti fayyadamtu

Warshaalee aadaa fi warshaalee oomishaa salphaa ammayyaa adda baasuuf fayyada.

Of eeggadhu

Hojiin suphee, hojiin sibiilaa fi uffata aadaa hojjechuun warshaalee aadaa jalatti ramadamu malee warshaalee salphaa miti.

Grade 4 Environmental Science, fuula 111-154 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Gosa daldalaa oomishni ittiin gabaaf dhiyaatu qinxaaboo fi jumlaadhaan adda baasuuf fayyada.

Of eeggadhu

Daldalli qinxaaboo oomisha kallattiin gara fayyadamaatti dhiyeessa, daldalli jumlaa garuu meeshaalee hedduumminaan daldaltootaaf dhiyeessa.

Grade 4 Environmental Science, fuula 111-154 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Gosa HambaaAmalaFakkeenya
Dhaala QabatamaaWantoota seenaa yookiin ijaarsoota qaama qabanii fi qaqqabatamuu danda'anSiidaawwan, Emperor Menelik Palace, National Museum, Etege Taitu Hotel
Dhaala Qabatamaa Hin TaaneQaama kan hin qabne, dubbiidhaan, sirbootaan yookiin sirnootaan kan ibsamuMeskel celebration, Irreecha celebration, sirboota aadaa, folklore

Yoom akka itti fayyadamtu

Hambaa aadaa fi seenaa gara hambaa qabatamaa fi hambaa qabatamaa hin taanetti qoqqooduuf fayyada.

Of eeggadhu

Ayyaanotaa fi sirnoota aadaa akka hambaa qabatamaatti hin lakkaa'inaa. Isaan gochaan waan ibsamaniif hambaa qabatamaa hin taaneedha.

Grade 4 Environmental Science, fuula 111-154 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Tajaajila hawaasummaa fi garaagarummaa Iddirii fi Qubii adda baasuuf fayyada.

Of eeggadhu

Iddiriin yeroo gaddaa wal gargaaruu fi sirna awwaalcha raawwachiisuuf gargaara, Qubiin garuu dhaabbata maallaqa qusachuu fi walii liqeessuuti.

Grade 4 Environmental Science, fuula 111-154 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

05

Dhimmoota Qaxxaamuraa

Yoom akka itti fayyadamtu

Garaagarummaa gochoota biqiltuu dhaabuu hongee ittisuuf gargaaran adda baasuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Bosoneessuu jechuun lafa kanaan dura mukti irra hin turretti biqiltuu dhaabuu yoo ta'u, bosona deebisanii dhaabuun immoo lafa ciramee ture irratti deebisanii dhaabuudha.

Grade 4 Environmental Science, fuula 155 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Hiika hongee, beela, sababoota isaaniifi miidhamummaa lafa dachee ibsuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Hongeen rooba dhabuu yeroo dheeraa yoo ta'u, beelli immoo hanqina nyaataa hongeen dhufudha. Lafi dacheen lafa gaaraa caalaa hongeedhaaf saaxilamaadha.

Grade 4 Environmental Science, fuula 155 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Barnoonni kun kutaawwan biroo keessatti

Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.

Barnoota kutaa 4 kan biroo

Kutaa kana keessaa wanti hanga ammaatti kaardii qabu hundi.

Gaaffii barattoonni gaafatan

Kaardiiwwan Saayinsii Naannoo kutaa 4 maal haguugu?
Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 5 irraa kaardii 12: Argama Magaalaa Keenyaa, Saayinsii Hubachuu, Naannoo Uumamaa, Naannoo Hawaasummaa fi Dhimmoota Qaxxaamuraa. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.
Kutaa 4 keessatti qormaanni biyyaalessaa ni jiraa?
Hin jiru. Itoophiyaan qormaata biyyaalessaa kan kennitu kutaa 6, kutaa 8 fi kutaa 12 qofaafi. Kaardiiwwan kunneen qormaata mana barumsaa keetiif, akkasumas qormaata biyyaalessaa waggaa muraasa booda dhufuuf oolu.
Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?
Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 4 Environmental Science irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.
Kun bilisaa?
Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.
Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?
30 Hagayya 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Qayyabadhu; ergasii of qori

Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi
SeeniHerrega kee bani