Kaardiiwwan Saayinsii Naannoo kutaa 6 maal haguugu?

Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 5 irraa kaardii 13: Argama Baha Afrikaa, Saayinsii Hubachuu, Naannoo Uumamaa, Naannoo Hawaasummaa fi Dhimmoota Daangaa Ce'oo Dhiibbaa Fidan. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.

Kunneen qormaata biyyaalessaa kutaa 6f ni gargaaru?

Eeyyee. Kutaan 6 qormaata biyyaalessaa fudhata; kunneenis seeraa fi foormulaa Saayinsii Naannoo qormaanni sun akka beektu si eeggatudha. Qormaanni waggoota darbanii, deebii hojjetame gaaffii tokkoon tokkoon duuba qabu, marsariitiiduma kana irratti bilisaan jira.

Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?

Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 6 Environmental Science irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.

Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.

Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?

30 Hagayya 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa

Saayinsii Naannoo kutaa 6

Saayinsii Naannoo kutaa 6 Temari irratti kaardii qayyabannaa 13 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.

13
Kaardii: 5
Boqonnaawwan: 5
Gabatee wabii: Grade 6 Environmental Science
Kitaaba: Bilisa
Gatii: 30 Hagayya 2026
Mirkaneeffannaa dhumaa

Hunda13Gabatee wabii5Dogoggora baratame5Seera3

Argama Baha Afrikaa

Ramaddii Harowwan Baha AfrikaaGabatee wabiiHarowwan Qilee Rifiitii · Harowwan Qilee Rifiitiin Alaa

Ramaddii	Harowwan
Harowwan Qilee Rifiitii	Taangaanikaa, Malaawwii, Kiivuu, Langaanoo, Ziwaay, Shaallaa, Hawaasaa
Harowwan Qilee Rifiitiin Alaa	Viktooriyaa, Xaanaa, Zuqwaalaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Harowwan Baha Afrikaa qilee rifiitii keessatti yookiin qilee rifiitiin ala argamuu isaanii adda baasuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Haroon Viktooriyaa haroo Afrikaa isa guddaa ta'us kan argamu qilee rifiitiin ala malee qilee keessa miti.

Grade 6 Environmental Science, fuula 1-27 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Kallattii Sararoota Dalgee fi DhaabbiiDogoggora baratame

Yoom akka itti fayyadamtu

Kallattii sararamuu fi qoqqoodama sararoota sarara qaxxaamuraa adda baafachuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Sararoonni dalgee bahaa gara dhihaatti sararamanii lafa kaabaa fi kibbatti qoodu. Sararoonni dhaabbii immoo kaabaa gara kibbaatti sararamanii lafa bahaa fi dhihaatti qoodu.

Grade 6 Environmental Science, fuula 1-27 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Tulloota Guguddoo Baha AfrikaaGabatee wabiiTulluu Kiliimaanjaaroo · Tulluu Keeniyaa · Tulluu Ruwanzorii · +3

Tulluu	Biyya	Olka'iinsa (m)
Tulluu Kiliimaanjaaroo	Taanzaaniyaa	5895
Tulluu Keeniyaa	Keeniyaa	5200
Tulluu Ruwanzorii	Daangaa Yugaandaa fi Koongoo	5110
Raas Dajan	Itoophiyaa	4620
Tulluu Meeruu	Taanzaaniyaa	4565
Tulluu Elgon	Yugaandaa	4321

Yoom akka itti fayyadamtu

Tulloota gurguddoo Baha Afrikaa olka'iinsa isaanii fi biyya itti argamaniin adda baasuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Tulluu Ruwanzoriitiin ala tulluuwwan gurguddoon Baha Afrikaa dhoohinsa volkaanootiin uumaman.

Grade 6 Environmental Science, fuula 1-27 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Sararoota Dalgee GuguddooGabatee wabiiWaggaa Hojjaa (Iquwetara) · Sarara Kaanserii · Sarara Kaaprikornii · +2

Maqaa Sararaa	Daballii Dalgee
Waggaa Hojjaa (Iquwetara)	$0^\circ$
Sarara Kaanserii	$23\frac{1}{2}^\circ\text{ N}$
Sarara Kaaprikornii	$23\frac{1}{2}^\circ\text{ S}$
Geengoo Arkitiik	$66\frac{1}{2}^\circ\text{ N}$
Geengoo Antaarkitiik	$66\frac{1}{2}^\circ\text{ S}$

Yoom akka itti fayyadamtu

Sararoota dalgee bu'uuraa fi safara digrii isaanii adda baasuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Sarara Kaanserii isa hemisfeera kaabaa jiru fi Sarara Kaaprikornii isa hemisfeera kibbaa jiru walitti hin makiinaa.

Grade 6 Environmental Science, fuula 1-27 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Saayinsii Hubachuu

Kallattii Hiddoota DhiigaaDogoggora baratame

Yoom akka itti fayyadamtu

Garaagarummaa hidda dhiigaa artery fi vein gidduu jiru adda baasuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Artery dhiiga onnee irraa gara kutaalee qaamaatti geessa, girgiddana furdaa qaba. Vein immoo dhiiga qaama irraa gara onneetti deebisa.

Grade 6 Environmental Science, fuula 28-71 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Tartiiba Marsaa Dhiiga NamaaSeera

Yoom akka itti fayyadamtu

Dhiigni oxygen qabuu fi hin qabne kutaalee onnee fi hidda dhiigaa keessa akkamitti akka darbu beekuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Dhiigni oxygen qabu gara bitaa onneetiin yoo deemu, dhiigni oxygen hin qabne immoo gara mirga onneetiin deema.

Grade 6 Environmental Science, fuula 28-71 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Naannoo Uumamaa

Qaamolee Qilleensaa fi To'attoota QilleensaaDogoggora baratame

Yoom akka itti fayyadamtu

Wanta tokko qaama qilleensaa yookiin to'attaa qilleensaa ta'uu isaa adda baasuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Qaamolee qilleensaa (hoo'a, jiidhinna, dhiibbaa qilleensaa, bubbee) to'attoota qilleensaa (fageenya sarara dalgee irraa, olka'iinsa, fageenya galaana irraa, yaa'a bishaanii) waliin wal hin makiinaa.

Grade 6 Environmental Science, fuula 72-117 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Lageen Gurguddoo Baha AfriikaaGabatee wabiiNile · Awash · Wabe Shebele · +5

Maqaa Lagaa	Madda	Bakka Itti Dhangala'u	Dheerina
Nile	Ethiopia / Lake Victoria	Mediterranean Sea	6650 km
Awash	Ethiopia (West Shewa)	Lake Abbe	1200 km
Wabe Shebele	Ethiopia (West Arsi)	Cirracha Somali	2000 km
Genale (Juba)	Ethiopia	Indian Ocean	1660 km
Zambezi	Zambia / Zimbabwe	Indian Ocean	2750 km
Tana	Kenya	Indian Ocean	708 km
Rufiji	Tanzania	Indian Ocean	600 km
Ruvuma	Tanzania / Mozambique	Indian Ocean	800 km

Yoom akka itti fayyadamtu

Madda, bakka dhangala'aa fi dheerina lageen Baha Afriikaa adda baasuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Lageen Hawaas fi Waabee Shabeelee garba hin dhaqqaban. Hawaas Haroo Abee keessatti hafa, Waabee Shabeeleen cirracha Somaalee keessatti dhidhiba.

Grade 6 Environmental Science, fuula 72-117 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Naannoo Hawaasummaa

Iddoowwan Dhaala Ijoo Baha AfrikaaGabatee wabiiAxum Stele · Tiya Stones · Bwindi National Park · +2

Iddoo Dhaalaa	Biyya / Bakka	Amala Ijoo
Axum Stele	Ethiopia (Tigray)	UNESCO site, dhagaan bocame inni dheeraan 33 m dha
Tiya Stones	Ethiopia (Gurage)	UNESCO site, megaliths bocaman 36
Bwindi National Park	Uganda	Iddoo jireenya mountain gorillas balaaf saaxilamanii
Victoria Falls	Zambia fi Zimbabwe	Waterfall guddaa Zambezi River irratti uumame
Harar Jugol	Ethiopia (Harar)	Magaalaa seenaa kan dallaa qabduu fi karra gurguddoo 5 qabdu

Yoom akka itti fayyadamtu

Bakkeewwan dhaala aadaa fi uumamaa Baha Afrikaa beekamoo ta'an argama isaanii wajjin walitti firoomsuuf itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Fincaan Viktoriyaa laga Zaambeezii irratti Zambiyaa fi Zimbaabuwee gidduutti argama malee laga Naayil irratti miti.

Grade 6 Environmental Science, fuula 118-148 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Dogoggora Gumaacha Bishaan Laga NaayilDogoggora baratame

Yoom akka itti fayyadamtu

Gaaffilee waa'ee gumaacha bishaanii biyyoota laga Naayilii deebisuuf kanatti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Gibxiin laga Naayiliif bishaan homaa hin gumaachitu, Itoophiyaan garuu harka 86 kan ta'u gumaachiti.

Grade 6 Environmental Science, fuula 118-148 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Garaagarummaa Dhaala Qabatamaa fi Hin QaqqabatamneeSeera

Yoom akka itti fayyadamtu

Dhaala aadaa qabatamaa (meeshaalee) fi kan qabatamaa hin taane (afuurawaa) adda baasuuf seera kanatti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Sirnoonni amantii, afoolaa fi agarsiisawwan dhaala hin qaqqabatamneedha malee dhaala qabatamaa miti.

Grade 6 Environmental Science, fuula 118-148 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Dhimmoota Daangaa Ce'oo Dhiibbaa Fidan

Yaad-rimee Hongee fi Beelaa Akkasumas Furmaata AadaaSeera

Yoom akka itti fayyadamtu

Hiika hongee fi beelaa ibsuu, biyyoota Baha Afrikaa saaxilamoo ta'anii fi tooftaalee aadaa dandamannaa tarreessuuf gargaara.

Of eeggadhu

Hongeen hanqina roobaa yoo ta'u, beelli immoo bu'aa hongeetiin hanqina nyaataa dhufudha. Xaafiin guyyaa 40 (burqee) fi midhaan gombisaatti tursiisuun tooftaalee dandamannaa aadaati.

Grade 6 Environmental Science, fuula 149 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Hubannoo Dogoggoraa fi Dhugaa Tamsa'ina HIVDogoggora baratame

Yoom akka itti fayyadamtu

Karaalee daddarbiinsa HIV sirrii ta'anii fi walitti dhufeenya miidhaa hin qabne gargar baasuuf gargaara.

Of eeggadhu

HIVn harka wal qabachuu, waliin nyaachuu, waliin jiraachuu yookiin taphachuun hin daddarbu. Qorannoo malee dhiiga fudhachuu, mi'oota qara qaban waliin fayyadamuu, walqunnamtii saalaa fi haadha irraa gara daa'imaatti qofa daddarba.

Grade 6 Environmental Science, fuula 149 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Barnoonni kun kutaawwan biroo keessatti

Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.

Barnoota kutaa 6 kan biroo

Kutaa kana keessaa wanti hanga ammaatti kaardii qabu hundi.

Gaaffii barattoonni gaafatan

Kaardiiwwan Saayinsii Naannoo kutaa 6 maal haguugu?: Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 5 irraa kaardii 13: Argama Baha Afrikaa, Saayinsii Hubachuu, Naannoo Uumamaa, Naannoo Hawaasummaa fi Dhimmoota Daangaa Ce'oo Dhiibbaa Fidan. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.
Kunneen qormaata biyyaalessaa kutaa 6f ni gargaaru?: Eeyyee. Kutaan 6 qormaata biyyaalessaa fudhata; kunneenis seeraa fi foormulaa Saayinsii Naannoo qormaanni sun akka beektu si eeggatudha. Qormaanni waggoota darbanii, deebii hojjetame gaaffii tokkoon tokkoon duuba qabu, marsariitiiduma kana irratti bilisaan jira.
Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?: Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 6 Environmental Science irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.
Kun bilisaa?: Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.
Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?: 30 Hagayya 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Qayyabadhu; ergasii of qori

Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi