የ11ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?

ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 7 ምዕራፎች የተወሰዱ 31 ካርዶች፦ የሸማች ባህሪ እና ፍላጎት ንድፈ ሃሳብ፣ የገበያ መዋቅር እና የድርጅቶች ውሳኔ፣ የሀገራዊ ገቢ ሂሳብ አያያዝ፣ ፍጆታ፣ ቁጠባ እና ኢንቨስትመንት፣ ንግድ እና ፋይናንስ፣ የኢኮኖሚ ልማት እና የኢትዮጵያ ዋና ዋና ዘርፎች፣ ፖሊሲዎች እና ስትራቴጂዎች። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።

በ11ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?

የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።

እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?

ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 11 Economics ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።

ይህ ነጻ ነው?

አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።

ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?

30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች

የ11ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ

የ11ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ በተማሪ ላይ 31 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።

31
ካርዶች: 7
ምዕራፎች: 17
ቀመሮች: 9
የማጣቀሻ ሠንጠረዦች: Grade 11 Economics
መጽሐፍ: ነጻ
ዋጋ: 30 ኦገስት 2026
የመጨረሻ ማረጋገጫ

ሁሉም31ቀመር17የማጣቀሻ ሠንጠረዥ9የተለመደ ስህተት4ሕግ1

የሸማች ባህሪ እና ፍላጎት ንድፈ ሃሳብ

የባጀት መስመር ቀመርቀመር

M = P_X X + P_Y Y

M = P_X X + P_Y Y

$M$: የሸማች የገንዘብ ገቢ $\text{Birr}$
$P_X$: የእቃ X ዋጋ $\text{Birr}$
$X$: የእቃ X መጠን $\text{units}$
$P_Y$: የእቃ Y ዋጋ $\text{Birr}$
$Y$: የእቃ Y መጠን $\text{units}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሸማቹ ሙሉ ገቢውን ተጠቅሞ ሊገዛቸው የሚችላቸውን የእቃዎች ጥምረት ወሰን ለማስላት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የገቢ ለውጥ መስመሩን በትይዩ ያንቀሳቅሰዋል፣ የአንድ እቃ ዋጋ ለውጥ ግን ስሎፑን በመቀየር መስመሩን ያሽከረክረዋል።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 2-34 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የካርዲናል ዩቲሊቲ የሸማች ሚዛንቀመር

\frac{MU_X}{P_X} = \frac{MU_Y}{P_Y}

\frac{MU_X}{P_X} = \frac{MU_Y}{P_Y}

$MU_X$: የእቃ X ወሰናዊ ጠቀሜታ $\text{utils per unit}$
$MU_Y$: የእቃ Y ወሰናዊ ጠቀሜታ $\text{utils per unit}$
$P_X$: የእቃ X ዋጋ $\text{Birr}$
$P_Y$: የእቃ Y ዋጋ $\text{Birr}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

እርካታ በቁጥር በሚለካበት በካርዲናል ዩቲሊቲ ንድፈ ሀሳብ የሸማቹን ከፍተኛ እርካታ የሚሰጥ የፍጆታ መጠን ለማግኘት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

በብር የሚገኘውን ተጨማሪ እርካታ ማመጣጠን ብቻውን በቂ አይደለም። የተሰጠው አጠቃላይ ገቢም ሙሉ በሙሉ ስራ ላይ መዋል አለበት።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 2-34 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ማርጂናል ሬት ኦፍ ሰብስቲቲዩሽንቀመር

MRS_{X,Y} = \frac{MU_X}{MU_Y}

MRS_{X,Y} = \frac{MU_X}{MU_Y}

$MRS_{X,Y}$: የእቃ X በእቃ Y የመተካት ወሰናዊ ምጣኔ $\text{units of Y per unit of X}$
$MU_X$: የእቃ X ወሰናዊ ጠቀሜታ $\text{utils per unit}$
$MU_Y$: የእቃ Y ወሰናዊ ጠቀሜታ $\text{utils per unit}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሸማቹ አጠቃላይ እርካታውን ሳይቀይር አንዱን ተጨማሪ የ X እቃ ለማግኘት አሳልፎ የሚሰጠውን የ Y እቃ መጠን ለማስላት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

በለውጥ ጥምርታ ላይ የ Y ለውጥ በላዩ ክፍል ሲሆን፣ በ marginal utility ጥምርታ ላይ ግን MU_X በላይኛው ክፍል ይቀመጣል።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 2-34 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኦርዲናል ዩቲሊቲ የሸማች ሚዛንቀመር

MRS_{X,Y} = \frac{P_X}{P_Y}

MRS_{X,Y} = \frac{P_X}{P_Y}

$MRS_{X,Y}$: ወሰናዊ የመተካት ምጣኔ $\text{units of Y per unit of X}$
$P_X$: የእቃ X ዋጋ $\text{Birr}$
$P_Y$: የእቃ Y ዋጋ $\text{Birr}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የባጀት መስመሩ ከፍተኛው የኢንዲፈረንስ ከርቭ ጋር በሚነካካበት ነጥብ ላይ የሸማቹን ምርጥ ሚዛን ለማግኘት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ይህ የመነካካት ሁኔታ የሚሰራው ኢንዲፈረንስ ከርቩ ኮንቬክስ ሲሆን እና ሙሉ ገቢ ወጪ ሲደረግ ብቻ ነው።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 2-34 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢንዲፈረንስ ከርቭ አይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥStandard Goods · Perfect Substitutes · Perfect Complements

የእቃው አይነት	የኢንዲፈረንስ ከርቭ ቅርፅ	የMRS ባህሪ	የዩቲሊቲ ፈንክሽን
Standard Goods	ወደ origin convex የሆነ	እየቀነሰ የሚሄድ (Diminishing)	$U = f(X, Y)$
Perfect Substitutes	ወደ ታች የሚያዘነብል ቀጥተኛ መስመር	ቋሚ (Constant)	$U = aX + bY$
Perfect Complements	የ L ቅርጽ ያለው right angle	ዜሮ	$U = \min(aX, bY)$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሁለት እቃዎች ዝምድና ላይ ተመስርተው የከርቩን ቅርፅ፣ የተለዋዋጭነት ባህሪ እና የፈንክሽን ቀመር ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የ perfect complements እቃዎች MRS ዜሮ ነው፣ ምክንያቱም አንዱን እቃ ብቻውን መጨመር ምንም ተጨማሪ እርካታ አይሰጥም።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 2-34 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የገበያ መዋቅር እና የድርጅቶች ውሳኔ

የዋጋ ልዩነት ደረጃዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥFirst degree · Second degree · Third degree

ደረጃ	የዋጋ አወሳሰን ስልት	ምሳሌ
First degree	ለእያንዳንዱ consumer ከፍተኛውን reservation price ማስከፈል	ዶክተር በታካሚው ሀብት መጠን ክፍያ ሲያስከፍል
Second degree	ዋጋዎች በተገዛው quantity ወይም የquality ደረጃ ይለያያሉ	የBulk purchase ቅናሾች፣ የairline መቀመጫ ክፍሎች
Third degree	በconsumer group elasticity መሠረት የሚደረግ የmarket segmentation	ለተማሪዎች እና ለአረጋውያን የሚደረጉ ቅናሾች

መቼ እንደሚጠቀሙበት

Monopoly ገበያ ውስጥ ሻጩ ከተጠቃሚዎች ተጨማሪ ገቢ ለማግኘት የሚጠቀምባቸውን ሶስት የዋጋ ልዩነት አይነቶች ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በመጀመሪያ ደረጃ የዋጋ ልዩነት (First degree) ውስጥ ሻጩ ሁሉንም የሸማች ትርፍ (consumer surplus) ስለሚወስድ deadweight loss አይኖርም።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 35-69 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የትርፍ ማበሪያ ደንብቀመር

MR = MC

MR = MC

$MR$: ወሰናዊ ገቢ $\text{ETB}$
$MC$: ወሰናዊ ወጪ $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በማንኛውም የገበያ መዋቅር ውስጥ ያለ ድርጅት ትርፉን የሚያበዛበትን የምርት መጠን ለማስላት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

MR = MC መሆኑ ብቻውን በቂ አይደለም። የ MC መስመር የ MR መስመርን ከታች ወደ ላይ መቁረጥ አለበት።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 35-69 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአጭር ጊዜ ምርት እና የምርት ማቆም ውሳኔየማጣቀሻ ሠንጠረዥP > ATC · P = ATC · AVC P < ATC · +1

የዋጋ ሁኔታ	የኢኮኖሚ ውጤት	የአጭር ጊዜ ውሳኔ
$P > ATC$	ከመደበኛ በላይ ትርፍ (Supernormal profit)	ምርትን መቀጠል
$P = ATC$	ዜሮ ትርፍ (Break-even)	ምርትን መቀጠል
$AVC \le P < ATC$	የኢኮኖሚ ኪሳራ (Economic loss)	fixed cost ለመሸፈን ምርትን መቀጠል
$P < AVC$	ከ fixed cost በላይ የሆነ ከፍተኛ ኪሳራ	ወዲያውኑ ስራ ማቆም (Shut down)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አንድ ድርጅት በአጭር ጊዜ ውስጥ በኪሳራም ቢሆን ምርቱን መቀጠል እንዳለበት ወይም ሙሉ በሙሉ ማቆም እንዳለበት ለመወሰን ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ድርጅቱ ስራ የሚያቆመው ዋጋው ከዝቅተኛው AVC ሲያንስ እንጂ ከ ATC ሲያንስ አይደለም። ዋጋው ከ AVC በላይ ከሆነ ማምረት ኪሳራን ይቀንሳል።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 35-69 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በአጭር ጊዜ ኪሳራ ወቅት ምርትን የማቆም ስህተትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አንድ ድርጅት ኪሳራ ሲያጋጥመው በአጭር ጊዜ ውስጥ ምርት ማቆም እንዳለበት ወይም እንደሌለበት ለመገምገም ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ዋጋ ከ average total cost በታች ስለሆነ ብቻ ድርጅቱ ወዲያውኑ ስራ ያቆማል ብለው አያስቡ። ዋጋው ከ average variable cost በላይ ( $P \ge AVC$ ) ከሆነ ቋሚ ወጪን (fixed cost) ለመሸፈን ምርቱ ይቀጥላል።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 35-69 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የገበያ መዋቅሮች ቅደም ተከተልየማጣቀሻ ሠንጠረዥPerfect competition · Monopolistic competition · Oligopoly · +1

የገበያ መዋቅር	የሻጮች ብዛት	የምርት አይነት	የዋጋ ቁጥጥር
Perfect competition	በጣም ብዙ	Homogeneous	Price taker ( $P = MR$ )
Monopolistic competition	ብዙ	Differentiated	የተወሰነ የመወሰን ነፃነት ያለው
Oligopoly	ጥቂት የበላይ ሻጮች	Homogeneous ወይም differentiated	እርስ በእርስ የሚደጋገፉ (Interdependent)
Pure monopoly	አንድ ሻጭ	የቅርብ ተተኪ የሌለው ልዩ (Unique)	Price setter

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ኢንዱስትሪዎችን በገበያ ውድድር ደረጃቸው ለመለየት እና አራቱን የገበያ አይነቶች ለማነጻጸር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Monopolistic competition ከ Monopoly ጋር እንዳይደባለቅ ይጠንቀቁ። Monopolistic competition ውስጥ ብዙ ሻጮች ከተለያዩ ምርቶች ጋር ይገኛሉ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 35-69 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሀገራዊ ገቢ ሂሳብ አያያዝ

መካከለኛ ምርቶችን ደጋግሞ መቁጠርየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርትን በወጪ ወይም በተጨመረ እሴት ዘዴ ሲያሰሉ ይህንን ስህተት ያስወግዱ ።

ተጠንቀቁ

የመካከለኛ ግብዓቶችን ዋጋ ከመጨረሻው ምርት ዋጋ ጋር እንዳይደምሩ ። የመጨረሻውን ምርት ዋጋ ወይም በእያንዳንዱ ደረጃ የተጨመረውን እሴት ብቻ ይቁጠሩ ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 70-90 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርት ማስተካከያቀመር

\text{GDP Deflator} = \frac{\text{Nominal GDP}}{\text{Real GDP}} \times 100

\text{GDP Deflator} = \frac{\text{Nominal GDP}}{\text{Real GDP}} \times 100

$\text{GDP Deflator}$: የጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት የዋጋ ማስተካከያ ኢንዴክስ $1$
$\text{Nominal GDP}$: ጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት አሁን ባሉ ዋጋዎች $\text{ETB}$
$\text{Real GDP}$: ጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት በመነሻ ዓመት ቋሚ ዋጋዎች $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከመነሻ ዓመት አንጻር ያለውን አጠቃላይ የምርት ዋጋ ደረጃ ለውጥ ለመለካት ይጠቀሙበታል ።

ተጠንቀቁ

በታችኛው ክፍል ያለው Real GDP የመነሻ ዓመት ዋጋን ሲጠቀም በላይኛው ክፍል ያለው Nominal GDP የአሁኑን ዓመት ዋጋ ይጠቀማል ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 70-90 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርት በወጪ ዘዴቀመር

\text{GDP} = C + I + G + (X - M)

\text{GDP} = C + I + G + (X - M)

$\text{GDP}$: ጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት $\text{ETB}$
$C$: የፍጆታ ወጪ $\text{ETB}$
$I$: የኢንቨስትመንት ወጪ $\text{ETB}$
$G$: የመንግስት ወጪ $\text{ETB}$
$X$: የወጪ ንግድ $\text{ETB}$
$M$: የገቢ ንግድ $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢኮኖሚው ውስጥ ያሉትን ሁሉንም ወጪዎች በመደመር ጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርትን ለማስላት ይጠቀሙበታል ።

ተጠንቀቁ

ከውጭ የሚገቡ ምርቶች ወጪ በአገር ውስጥ ምርት ውስጥ እንዳይካተት ሁልጊዜ ከውጭ ከሚላኩ ምርቶች ላይ ተቀናሽ መደረግ አለበት ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 70-90 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ጠቅላላ የብሔራዊ ምርት ከጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርትቀመር

\text{GNP} = \text{GDP} + \text{NFFI}

\text{GNP} = \text{GDP} + \text{NFFI}

$\text{GNP}$: ጠቅላላ ብሔራዊ ምርት $\text{ETB}$
$\text{GDP}$: ጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት $\text{ETB}$
$\text{NFFI}$: የተጣራ የውጭ የምርት ግብዓት ገቢ $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የውጭ አገር የተጣራ የግብዓት ገቢን በመጠቀም ጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርትን ወደ ጠቅላላ የብሔራዊ ምርት ለመቀየር ይጠቀሙበታል ።

ተጠንቀቁ

የውጭ ዜጎች በአገር ውስጥ ያገኙት ገቢ ተቀናሽ ሲሆን የዜጎች የውጭ አገር ገቢ ይደመራል ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 70-90 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዋጋ ንረት መጠን ከሸማቾች የዋጋ መመዘኛቀመር

\text{Inflation Rate} = \frac{\text{CPI}_{2} - \text{CPI}_{1}}{\text{CPI}_{1}} \times 100

\text{Inflation Rate} = \frac{\text{CPI}_{2} - \text{CPI}_{1}}{\text{CPI}_{1}} \times 100

$\text{Inflation Rate}$: የዋጋ ግሽበት ምጣኔ $\%$
$\text{CPI}_{2}$: የሸማቾች ዋጋ ኢንዴክስ በወቅት 2 $1$
$\text{CPI}_{1}$: የሸማቾች ዋጋ ኢንዴክስ በወቅት 1 $1$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሁለት የጊዜ ወቅቶች መካከል ያለውን የዋጋ ንረት መቶኛ ለማስላት ይጠቀሙበታል ።

ተጠንቀቁ

ሁልጊዜ በታችኛው ክፍል ላይ በቀዳሚው ጊዜ መመዘኛ ማካፈልዎን ያረጋግጡ እንጂ በአዲሱ ጊዜ መመዘኛ አይደለም ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 70-90 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ፍጆታ፣ ቁጠባ እና ኢንቨስትመንት

የፍጆታ ፈንክሽንቀመር

C = C_0 + c Y_d

C = C_0 + c Y_d

$C$: አጠቃላይ Consumption ወጪ $\text{ETB}$
$C_0$: ራሱን የቻለ Consumption $\text{ETB}$
$c$: ወሰናዊ የፍጆታ ዝንባሌ $1$
$Y_d$: የሚጣል ገቢ $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከሚጣል ገቢ እና ራሱን ከቻለ ፍጆታ ተነስተው አጠቃላይ የፍጆታ ወጪን ለማስላት ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

የሚጣል ገቢ ዜሮ በሚሆንበት ጊዜም እንኳ ራሱን የቻለ ፍጆታ ሁልጊዜ ከዜሮ ይበልጣል፤ ዜሮ አይሆንም።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 91-114 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የተጣራ ኢንቨስትመንትቀመር

\text{Net Investment} = \text{Gross Investment} - \text{Depreciation}

\text{Net Investment} = \text{Gross Investment} - \text{Depreciation}

$\text{Net Investment}$: የተጣራ ኢንቨስትመንት $\text{ETB}$
$\text{Gross Investment}$: ጠቅላላ ኢንቨስትመንት $\text{ETB}$
$\text{Depreciation}$: የካፒታል እርጅና ወጪ $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በአንድ ኢኮኖሚ ውስጥ በአጠቃላይ የማምረት አቅም ላይ የተጨመረውን ትክክለኛ የካፒታል መጠን ለማወቅ ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

ያረጁ ካፒታሎችን ለመተካት የሚደረግ ወጪ Depreciation ስለሚሸፍን አጠቃላይ የማምረት አቅምን አይጨምርም።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 91-114 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፍጆታ እና የቁጠባ ዝንባሌዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥAverage · Marginal

መለኪያ	Consumption	Saving	የድምር ግንኙነት
Average	$\text{APC} = \frac{C}{Y_d}$	$\text{APS} = \frac{S}{Y_d}$	$\text{APC} + \text{APS} = 1$
Marginal	$\text{MPC} = \frac{\Delta C}{\Delta Y_d}$	$\text{MPS} = \frac{\Delta S}{\Delta Y_d}$	$\text{MPC} + \text{MPS} = 1$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አጠቃላይ ወይም ተለዋዋጭ ገቢን ከፍጆታና ቁጠባ ድርሻ ጋር ለማዛመድ በእነዚህ ቀመሮች ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

APC እና APS ተደምረው 1 ይሰጣሉ፤ እንዲሁም MPC እና MPS ተደምረው 1 ይሰጣሉ። አማካይ እና የኅዳግ ዋጋዎችን አንድ ላይ አይደምሩ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 91-114 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ትክክለኛ የወለድ መጠንቀመር

r = i - \pi

r = i - \pi

$r$: ትክክለኛ የወለድ ምጣኔ $\%$
$i$: ስመ-ወሰን የወለድ ምጣኔ $\%$
$\pi$: የዋጋ ግሽበት መጠን $\%$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የዋጋ ግሽበትን ያካተተ ትክክለኛ የብድር ወጪን ወይም የቁጠባ ትርፍን ለማስላት ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

Nominal interest rate የዋጋ ግሽበትን የማያካትት ሲሆን፣ Real interest rate ግን የዋጋ ግሽበት ተቀንሶበት ይሰላል።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 91-114 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የቁጠባ ፈንክሽንቀመር

S = -C_0 + (1 - c)Y_d

S = -C_0 + (1 - c)Y_d

$S$: ቁጠባ $\text{ETB}$
$-C_0$: በዜሮ ገቢ ወቅት የሚከሰት የቁጠባ እጥረት $\text{ETB}$
$1 - c$: ወሰናዊ የቁጠባ ዝንባሌ $1$
$Y_d$: የሚጣል ገቢ $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በማንኛውም የሚጣል ገቢ መጠን ውስጥ ያለውን አጠቃላይ የቁጠባ መጠን ለማስላት ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

የቁጠባ መስመሩ መነሻ አሉታዊ ሲሆን፣ ይህም ገቢ በሌለበት ወቅት ያለፈ ቁጠባን መጠቀምን ያሳያል።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 91-114 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ንግድ እና ፋይናንስ

Balance of Payments Equationቀመር

\text{BoP} = \text{CA} + \text{KA}

\text{BoP} = \text{CA} + \text{KA}

$\text{BoP}$: አጠቃላይ Balance of Payments $\text{ETB}$
$\text{CA}$: Current Account ሚዛን $\text{ETB}$
$\text{KA}$: Capital Account ሚዛን $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከCurrent account እና Capital account ድምር አጠቃላይ የBalance of Payments ውጤትን ለማስላት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Current Account (CA) የንግድ ሚዛንን፣ የተጣራ አገልግሎቶችን እና የተጣራ ዝውውሮችን ያካትታል። የሸቀጦች ንግድ ሚዛንን ብቻ ከCA ጋር አያምታቱ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 115-145 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Classical Trade Theories Comparisonየማጣቀሻ ሠንጠረዥAbsolute Advantage · Comparative Advantage

Theory	Key Economist	የንግድ መሠረት
Absolute Advantage	Adam Smith	አንድን good ለማምረት ዝቅተኛ የ labor hours ወይም direct cost
Comparative Advantage	David Ricardo	አንድን good ለማምረት ዝቅተኛ opportunity cost

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በአዳም ስሚዝ Absolute advantage እና በዴቪድ ሪካርዶ Comparative advantage ንድፈ ሀሳቦች መካከል ያለውን መሠረታዊ ልዩነት ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

አንዲት አገር በሁሉም ምርቶች ላይ Absolute advantage ቢኖራትም እንኳ ዝቅተኛ Opportunity cost እስካለ ድረስ በComparative advantage የጋራ ንግድ ጠቃሚ ነው።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 115-145 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Devaluation versus Depreciationየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በFixed እና Flexible exchange rate ሥርዓቶች ውስጥ የገንዘብ ዋጋ ቅነሳ ቃላትን ላለማምታት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Devaluation እና Depreciation አንድ ዓይነት አይደሉም። Devaluation በFixed exchange rate ሥርዓት በመንግሥት ወይም በማዕከላዊ ባንክ ውሳኔ የሚደረግ ሲሆን፣ Depreciation ግን በFloating exchange rate ሥርዓት በገበያ ፍላጎትና አቅርቦት ይከሰታል።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 115-145 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Real Exchange Rateቀመር

\text{RER} = e \cdot \frac{P^*}{P}

\text{RER} = e \cdot \frac{P^*}{P}

$\text{RER}$: ትክክለኛ የውጭ ምንዛሬ ምጣኔ $dimensionless$
$e$: የአገር ውስጥ ገንዘብ በውጭ ገንዘብ ሲገለጽ ያለው Nominal exchange rate $\text{ETB}\,\text{USD}^{-1}$
$P^*$: የውጭ አገር የዋጋ ደረጃ (Foreign Price) $\text{USD}$
$P$: የአገር ውስጥ የዋጋ ደረጃ (Domestic Price) $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የሁለት አገሮችን የሸቀጦች አንጻራዊ ዋጋ እና የመግዛት አቅም በNominal exchange rate እና በዋጋ ደረጃዎች መሠረት ለማስላት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Nominal exchange rate e በአንድ የውጭ ገንዘብ የሚከፈል የአገር ውስጥ ገንዘብ መሆኑን ያረጋግጡ። በተቃራኒው ከተሰጠ መጀመሪያ ገልብጡት።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 115-145 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢኮኖሚ ልማት

የኢኮኖሚ ዕድገት እና የኢኮኖሚ ልማት ንፅፅርየማጣቀሻ ሠንጠረዥባህሪ · ዋና አመላካች · ወሰን

ባህሪ	የኢኮኖሚ ዕድገት	የኢኮኖሚ ልማት
ባህሪ	የ output የ quantitative ጭማሪ	ባለብዙ አቅጣጫዊ qualitative እና quantitative ለውጥ
ዋና አመላካች	Real GDP ወይም GDP per capita	Human Development Index (HDI)
ወሰን	በ aggregate production ላይ ጠባብ ትኩረት	በ poverty፣ institutions፣ ጤና እና ትምህርት ላይ ሰፊ ትኩረት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በምርት መጠን መጨመር እና በአጠቃላይ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ መሻሻል መካከል ያለውን ልዩነት ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የኢኮኖሚ ዕድገት ለኢኮኖሚ ልማት አስፈላጊ ቅድመ ሁኔታ ቢሆንም ዕድገት መኖሩ በራሱ ልማትን አያረጋግጥም።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 146-167 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የGDP ዕድገት ምጣኔቀመር

\text{GDP growth} = \frac{G_t - G_{t-1}}{G_{t-1}} \times 100

\text{GDP growth} = \frac{G_t - G_{t-1}}{G_{t-1}} \times 100

$\text{GDP growth}$: የጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት የመቶኛ ዕድገት ምጣኔ $\%$
$G_t$: በወቅቱ ዓመት ያለው ትክክለኛ GDP $\text{USD}$
$G_{t-1}$: ባለፈው ዓመት የነበረው ትክክለኛ GDP $\text{USD}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሁለት ተከታታይ ወቅቶች መካከል ያለውን የትክክለኛ GDP መቶኛ ለውጥ ለማስላት ይህንን ቀመር ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

በማካፈያው ላይ ሁልጊዜ የባለፈውን ወቅት GDP ያስቀምጡ እንጂ የወቅቱን GDP አይጠቀሙ።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 146-167 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የምርታማነት መለኪያቀመር

P = \frac{O}{I}

P = \frac{O}{I}

$P$: የምርታማነት ውድር $\text{output per input unit}$
$O$: አጠቃላይ የተመረተው ምርት መጠን $\text{units produced or USD}$
$I$: ጥቅም ላይ የዋለ የግብዓት መጠን $\text{hours worked or units}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የምርት ግብዓቶች ምን ያህል በብቃት ወደ ምርት እንደተለወጡ ለመለካት ይህንን ቀመር ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ምርታማነትን ማሳደግ የሚቻለው ግብዓትን ሳይለውጡ ምርትን በመጨመር ወይም ምርትን ሳይቀንሱ ግብዓትን በመቀነስ ነው።

ከGrade 11 Economics፣ ገጽ 146-167 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢትዮጵያ ዋና ዋና ዘርፎች፣ ፖሊሲዎች እና ስትራቴጂዎች

በግብርና ልማት የሚመራ ኢንዱስትሪያላይዜሽን (ADLI)ሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከ1983 ወዲህ በኢትዮጵያ ግብርና እና ኢንዱስትሪን የሚያስተሳስረውን መሠረታዊ የልማት ማዕቀፍ ለማብራራት ይጠቀሙበት ።

ተጠንቀቁ

ADLI ግብርናን እንደ ተከታይ ሳይሆን ለሰው ኃይል ተኮር ኢንዱስትሪዎች የጥሬ ዕቃና የገበያ መሠረት የሚሆን ቀዳሚ መሪ ዘርፍ አድርጎ ይመለከተዋል ።

ከGrade 11 Economics፣ ከገጽ 168 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አጠቃላይ እና አነስተኛ የጥቅል ፕሮጀክቶች ስህተትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በንጉሠ ነገሥቱ ዘመን የተተገበሩትን የግብርና ኤክስቴንሽን ፓኬጅ ልዩነቶችን ለመለየት ይጠቀሙበት ።

ተጠንቀቁ

አጠቃላይ የጥቅል ፕሮጀክቶች (CADU, WADU) ውድ በመሆናቸው በመላ አገሪቱ መተግበር አልተቻለም፤ አነስተኛ የጥቅል ፕሮግራሞች የተጀመሩት ወጪን ለመቀነስና ሰፋ ያለ ቦታን ለመሸፈን ተብሎ በኋላ ላይ ነው ።

ከGrade 11 Economics፣ ከገጽ 168 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢትዮጵያ የዘርፍ ፖሊሲዎች በሦስቱ ሥርዓታትየማጣቀሻ ሠንጠረዥኢምፔሪያል (ከ1974 በፊት) · ደርግ (ከ1974 እስከ 1991) · ከ1991 በኋላ

ሥርዓተ መንግሥት	የግብርና ዘርፍ ስትራቴጂ	የኢንዱስትሪ ዘርፍ ስትራቴጂ
ኢምፔሪያል (ከ1974 በፊት)	የንግድ እርሻዎች፣ የጥቅል ፕሮጀክቶች (CADU, WADU)	ከውጭ የሚገቡ ምርቶችን የሚተኩ ቀላል የፍጆታ ኢንዱስትሪዎች፣ የውጭ ካፒታል
ደርግ (ከ1974 እስከ 1991)	የመሬት ብሔራዊ ማድረግ፣ የመንግስት እርሻዎች፣ አስገዳጅ የህብረት ሥራ ማህበራት	በማዕከል የታቀደ፣ የመንግስት ባለቤትነት፣ የግል ካፒታል ጣሪያ
ከ1991 በኋላ	ADLI፣ የPADETES ኤክስቴንሽን፣ የገበያ ነፃነት	ወደ ውጭ ንግድ ያተኮሩ፣ ጉልበት ተኮር ኢንዱስትሪዎች፣ የኢንዱስትሪ ፓርኮች

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኢትዮጵያን የግብርና እና የኢንዱስትሪ ፖሊሲዎች ከንጉሠ ነገሥቱ ዘመን ጀምሮ በደርግ እና ከ1983 ወዲህ ያለውን ለውጥ ለማጠቃለል ይጠቀሙበት ።

ተጠንቀቁ

ደርግ የገበያ ማበረታቻዎችን አልተጠቀመም፤ ይልቁንም የዋጋ ቁጥጥር አድርጓል፣ የግል ካፒታልን ገድቧል፣ እንዲሁም ፋብሪካዎችንና የንግድ እርሻዎችን ወደ መንግሥት ይዞታ አዙሯል ።

ከGrade 11 Economics፣ ከገጽ 168 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዩኒ ሞዳል እና ባይ ሞዳል የግብርና ስትራቴጂዎች ንጽጽርየማጣቀሻ ሠንጠረዥዋና ዒላማ · የምርት ትኩረት · መሬት እና ጉልበት · +1

ባህርይ	ዩኒ ሞዳል ስትራቴጂ	ባይ ሞዳል ስትራቴጂ
ዋና ዒላማ	የአነስተኛ አርሶ አደር እርሻዎችን ማጠናከር (intensification)	Dualistic: አነስተኛ የአርሶ አደር እርሻዎች እና የንግድ እርሻዎች (commercial farms)
የምርት ትኩረት	ለምግብ ዋስትና የሚሆኑ የምግብ ሰብሎች	Commercialization እና ከፍተኛ ዋጋ ያላቸው የኤክስፖርት ሰብሎች
መሬት እና ጉልበት	አርሶ አደሮች መሬታቸውን ይይዛሉ, ከመሬት መፈናቀልን ይቀንሳል	የመሬት ክምችትን (land concentration) ይፈቅዳል, የአርሶ አደሮች መፈናቀል ስጋት ይፈጥራል
የአገራት ምሳሌዎች	Japan, Thailand, China	Mexico, Colombia

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ስትራቴጂዎችንና በአርሶ አደሮች ላይ ያላቸውን ተፅዕኖ ለማነጻጸር ይጠቀሙበታል ።

ተጠንቀቁ

ዩኒ ሞዳል አርሶ አደሮችን ከመፈናቀል የሚጠብቅና የምግብ ዋስትና ላይ የሚያተኩር ሲሆን፤ ባይ ሞዳል ግን ለትላልቅ ንግድ እርሻዎች ቅድሚያ በመስጠት ገበሬዎችን ለመሬት አልባነት ሊያጋልጥ እንደሚችል ልብ ይበሉ ።

ከGrade 11 Economics፣ ከገጽ 168 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ተመሳሳይ ትምህርት በሌሎች ክፍሎች

ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።

የ11ኛ ክፍል ሌሎች ትምህርቶችዎ

በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።

ተማሪዎች የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

የ11ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?: ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 7 ምዕራፎች የተወሰዱ 31 ካርዶች፦ የሸማች ባህሪ እና ፍላጎት ንድፈ ሃሳብ፣ የገበያ መዋቅር እና የድርጅቶች ውሳኔ፣ የሀገራዊ ገቢ ሂሳብ አያያዝ፣ ፍጆታ፣ ቁጠባ እና ኢንቨስትመንት፣ ንግድ እና ፋይናንስ፣ የኢኮኖሚ ልማት እና የኢትዮጵያ ዋና ዋና ዘርፎች፣ ፖሊሲዎች እና ስትራቴጂዎች። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።
በ11ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?: የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።
እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?: ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 11 Economics ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።
ይህ ነጻ ነው?: አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።
ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?: 30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ያጥኑ፣ ከዚያም ራስዎን ይፈትኑ

ተማሪ እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ