የ9ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?

ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 8 ምዕራፎች የተወሰዱ 31 ካርዶች፦ የኢኮኖሚክስ መግቢያ፣ መሠረታዊ የኢኮኖሚ ችግሮችና የኢኮኖሚ ሥርዓቶች፣ የኢኮኖሚ ሀብቶችና ገበያዎች፣ የፍላጎትና አቅርቦት መግቢያ፣ የምርትና ወጪ መግቢያ፣ የገንዘብ መግቢያ፣ የማክሮ ኢኮኖሚክስ መግቢያ እና መሠረታዊ የሥራ ፈጠራ። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።

በ9ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?

የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።

እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?

ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 9 Economics ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።

ይህ ነጻ ነው?

አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።

ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?

30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች

የ9ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ

የ9ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ በተማሪ ላይ 31 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።

31
ካርዶች: 8
ምዕራፎች: 7
ቀመሮች: 17
የማጣቀሻ ሠንጠረዦች: Grade 9 Economics
መጽሐፍ: ነጻ
ዋጋ: 30 ኦገስት 2026
የመጨረሻ ማረጋገጫ

ሁሉም31የማጣቀሻ ሠንጠረዥ17ቀመር7የተለመደ ስህተት5ሕግ2

የኢኮኖሚክስ መግቢያ

በኢኮኖሚ ውስጥ ውሳኔ ሰጪ አካላትየማጣቀሻ ሠንጠረዥHouseholds · Business Firms · Government

ውሳኔ ሰጪ አካል	ዋና ተግባር	የገቢ ምንጭ
Households	የ factors of production ባለቤት መሆን እና goods consume ማድረግ	Rent, wages, interest, profit
Business Firms	Factor services መቅጠር እና commodities ማምረት	ከ goods እና services ሽያጭ የሚገኝ revenue
Government	Public services መስጠት እና regulate ማድረግ	Direct እና indirect taxes

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሦስቱን መሠረታዊ የኢኮኖሚ አንቀሳቃሾች፣ ተግባራቸውን እና የገቢ ምንጫቸውን ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የገበያ ሸቀጦችን የሚያመርቱ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች በንግድ ድርጅቶች (business firms) ስር ይመደባሉ እንጂ በጠቅላላ መንግሥት ስር አይደሉም።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 1-12 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Deductive እና Inductive ዘዴዎችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኢኮኖሚክስ ንድፈ ሀሳቦችን ለማውጣት ጥቅም ላይ የዋለውን ምክንያታዊ የማመዛዘን ዘዴ ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

Deductive ከጠቅላላ መርህ ወደ ተጨባጭ እውነታዎች ይሄዳል። Inductive ከተጨባጭ ምልከታዎች ወደ ጠቅላላ መርህ ይሄዳል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 1-12 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Microeconomics እና Macroeconomicsየማጣቀሻ ሠንጠረዥየጥናት ወሰን · ማዕከላዊ ችግር · ዋና መሣሪያዎች · +1

ባህሪ	Microeconomics	Macroeconomics
የጥናት ወሰን	የግል ክፍሎች (households, firms)	ኢኮኖሚው በአጠቃላይ (aggregates)
ማዕከላዊ ችግር	የዋጋ ውሳኔ እና resource allocation	የገቢ እና employment ደረጃ
ዋና መሣሪያዎች	የተወሰኑ ዕቃዎች demand እና supply	Aggregate demand እና aggregate supply
ምሳሌዎች	የጤፍ ዋጋ፣ የግል ገቢ	የኢትዮጵያ GDP፣ አጠቃላይ የዋጋ ደረጃ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአንድን ኢኮኖሚያዊ ሁኔታ ወሰን፣ የመተንተኛ መሳሪያዎች ወይም ዋና ችግር ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

Microeconomics የግል ገበያዎችንና የዋጋ ውሳኔን ያጠናል፣ Macroeconomics ግን አጠቃላይ ብሔራዊ ድምሮችን እና የሥራ ዕድልን ይመረምራል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 1-12 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Positive እና Normative Economicsየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ተጨባጭ መረጃዎችን በእሴት ፍርድ ላይ ከተመሰረቱ የኢኮኖሚክስ አመለካከቶች ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

Positive አረፍተ ነገር በሀቅ ሊረጋገጥ የሚችል ነው፣ የተሳሳተ ቢሆንም እንኳ። Normative አረፍተ ነገር should ወይም ought to የሚሉ ቃላትን ተጠቅሞ አስተያየትን ይገልጻል፣ በመረጃ ሊረጋገጥ አይችልም።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 1-12 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

መሠረታዊ የኢኮኖሚ ችግሮችና የኢኮኖሚ ሥርዓቶች

የኢኮኖሚ ሥርዓቶች ንፅፅርየማጣቀሻ ሠንጠረዥTraditional economy · Capitalist economy · Command economy · +1

የኢኮኖሚ ሥርዓት	የሀብት ባለቤትነት	የሀብት ድልድል ዘዴ
Traditional economy	ቤተሰብ ወይም ጎሳ	ልማዶች፣ ባህሎች እና barter
Capitalist economy	የግል ባለቤትነት (Private ownership)	Price mechanism፣ ውድድር እና የትርፍ ተነሳሽነት
Command economy	መንግስት ወይም የጋራ	ማዕከላዊ economic planning
Mixed economy	የግል እና የጋራ (public) ዘርፎች	Market forces ከመንግስት planning ጋር የተጣመረ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተለያዩ የኢኮኖሚ ሥርዓቶች የሀብት ባለቤትነትን እና ድልድልን እንዴት እንደሚወስኑ ለማነፃፀር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በ Command economy የግል ንብረት ባለቤትነት የለም፤ በ Mixed economy ውስጥ ግን የግል ንብረት ከመንግሥት ቁጥጥር ጋር አብሮ ይኖራል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 13-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Opportunity Cost ስሌትቀመር

\text{Opportunity Cost} = \left| \frac{\Delta \text{Sacrificed Output}}{\Delta \text{Gained Output}} \right|

\text{Opportunity Cost} = \left| \frac{\Delta \text{Sacrificed Output}}{\Delta \text{Gained Output}} \right|

$\Delta \text{Sacrificed Output}$: የተተወው ወይም የተሰዋው ምርት መጠን $units$
$\Delta \text{Gained Output}$: የተገኘው ተጨማሪ ምርት መጠን $units$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ PPF ላይ የአንድን ተጨማሪ ዕቃ ለማምረት የተተወውን የሌላ ዕቃ መጠን ለማስላት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Opportunity cost የሚለካው በተተዉት ዕቃዎች አካላዊ መጠን እንጂ በገንዘብ አይደለም። ሁልጊዜ የለውጡን absolute value ይውሰዱ።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 13-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በ PPF ላይ ያሉ ነጥቦችየማጣቀሻ ሠንጠረዥበ curve ላይ · በ curve ውስጥ · ከ curve ውጪ

ቦታ	ሁኔታ	ኢኮኖሚያዊ ትርጉም
በ curve ላይ	ሊደረስበት የሚችል (Attainable) እና efficient	Full employment እና optimal የሆነ የሀብት አጠቃቀም
በ curve ውስጥ	ሊደረስበት የሚችል (Attainable) ነገር ግን inefficient	Underutilised የሆኑ ሀብቶች ወይም unemployment
ከ curve ውጪ	ሊደረስበት የማይችል (Unattainable)	ከአሁኑ resources እና የ technology አቅም በላይ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ PPF ግራፍ ላይ የምርት ጥንቅሮችን ብቃት እና የመፈጸም ዕድል ለመተርጎም ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ከከርቩ ውስጠኛ ክፍል ያሉ ነጥቦች መመረት የሚችሉ ናቸው፤ ነገር ግን ሀብት በአግባቡ እንዳልዋለ ወይም ስራ አጥነት እንዳለ ያሳያሉ።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 13-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Scarcity እና Shortage ን ማምታታትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሁለንተናዊውን የኢኮኖሚክስ ችግር እና ጊዜያዊ የገበያ እጥረትን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Scarcity ቋሚ፣ ዓለም አቀፋዊ እና በዜሮ ዋጋም ቢሆን የሚኖር ነው። Shortage ግን አሁን ባለው የገበያ ዋጋ ላይ የሚከሰት ጊዜያዊ እጥረት ነው።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 13-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሦስቱ መሠረታዊ የኢኮኖሚክስ ችግሮችየማጣቀሻ ሠንጠረዥየሀብት ድልድል (Allocation of resources) · የቴክኒክ ምርጫ (Choice of technique) · የምርት ክፍፍል (Distribution of output)

ችግር	ዋናው ጥያቄ	የውሳኔው ትኩረት
የሀብት ድልድል (Allocation of resources)	ምን መመረት አለበት? (What to produce?)	የዕቃዎች ዓይነቶች እና መጠኖች (capital vs consumption)
የቴክኒክ ምርጫ (Choice of technique)	እንዴት መመረት አለበት? (How to produce?)	Labour-intensive vs capital-intensive የማምረቻ ዘዴዎች
የምርት ክፍፍል (Distribution of output)	ለማን መመረት አለበት? (For whom to produce?)	በማህበረሰቡ አባላት መካከል የሚደረግ የዕቃዎች ክፍፍል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሀብት እጥረት ምክንያት ማንኛውም ኢኮኖሚ ሊመልሳቸው የሚገቡትን ሦስት መሠረታዊ ጥያቄዎች ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

How to produce የሚለው ጥያቄ ስለ ቴክኖሎጂ እና ቴክኒክ ምርጫ (labour እና capital) እንጂ ስለ ምርት ክፍፍል አይደለም።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 13-28 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢኮኖሚ ሀብቶችና ገበያዎች

የኢትዮጵያ ደጋማ ቦታዎች የግብርና አፈር ዓይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥከቀይ እስከ ቀይ ቡናማ አፈሮች · ከቡናማ እስከ ግራጫ እና ጥቁር አፈሮች

የአፈር ዓይነት	ባህሪያት	የግብርና አቅም
ከቀይ እስከ ቀይ ቡናማ አፈሮች	የሚፈረካከስ እና ጥሩ drainage ያለው	ለሰብሎች የሚሆኑ ማዕድናትን በሚገባ የያዘ
ከቡናማ እስከ ግራጫ እና ጥቁር አፈሮች	ከፍተኛ የclay ይዘት ያለው	ተገቢው drainage ከተደረገለት እጅግ በጣም ጥሩ አቅም ያለው

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ ደጋማ ቦታዎች የሚገኙትን ሁለቱን ዋና ዋና የግብርና አፈር ዓይነቶች ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ጥቁር የሸክላ አፈር እንደ ቀይ አፈር በተፈጥሮ ውኃ የማያሰርግ በመሆኑ፡ ጥሩ ምርት ለመስጠት ተገቢውን የውኃ ማፋሰሻ (drainage) ይፈልጋል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 29-44 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በ Circular Flow ሞዴል ውስጥ የፍሰቶች አቅጣጫየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ circular flow ዲያግራም ውስጥ በቤተሰቦች (households) እና በንግድ ድርጅቶች (firms) መካከል ያሉ ልውውጦችን ሲተነትኑ ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የ Real flows እና የ Money flows ተቃራኒ አቅጣጫ አላቸው። ለምርቶች Real flow ከድርጅቶች ወደ ቤተሰቦች ሲፈስ፡ Money flow ግን ከቤተሰቦች ወደ ድርጅቶች ይፈሳል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 29-44 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የምርት ግብዓቶች እና የግብዓት ክፍያዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥLand · Labour · Capital · +1

የምርት ግብዓት (Factor of Production)	የግብዓት ክፍያ (Factor Payment)	መግለጫ
Land	Rent	የተፈጥሮ ስጦታዎች እና የተፈጥሮ ሀብቶች
Labour	Wage	የሰው ልጆች አካላዊ እና አእምሯዊ ጥረት
Capital	Interest	እንደ machinery ያሉ የተመረቱ ግብአቶች
Entrepreneurship	Profit	ግብአቶችን ማደራጀት እና የbusiness risk መውሰድ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

እያንዳንዱን የኢኮኖሚ ግብዓት ከተገቢው የግብዓት ክፍያ ወይም ትርጓሜ ጋር ለማዛመድ ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የ Capital ክፍያ Interest እንጂ Profit አይደለም። Profit የ Entrepreneurship ክፍያ ብቻ ነው።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 29-44 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፍላጎትና አቅርቦት መግቢያ

Stock እና Supplyን ማምታትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የ Supplyን ምንነት በሚተነትኑበት ጊዜ ከተከማቸ አጠቃላይ ምርት ጋር እንዳይቀላቀል ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Stock የተመረተው አጠቃላይ ክምችት ነው፤ Supply ግን በተወሰነ ዋጋ ለገበያ የቀረበው የክምችቱ ክፍል ብቻ ነው።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 45-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Demand Function እና Law of Demandቀመር

Q_d = f(P)

Q_d = f(P)

$Q_d$: የፍላጎት መጠን $kg$
$P$: ዋጋ $Birr$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ ceteris paribus ሁኔታ ውስጥ Quantity Demanded ከ Price ጋር በተቃራኒ አቅጣጫ እንዴት እንደሚዛመድ ለመተንተን ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Demand የመግዛት ፍላጎትን እና የመክፈል አቅምን በአንድነት ይፈልጋል። የመክፈል አቅም ያልታከለበት ፍላጎት Demand አይባልም።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 45-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Market Equilibrium እና አለመመጣጠንየማጣቀሻ ሠንጠረዥEquilibrium · Excess Demand · Excess Supply

የገበያ ሁኔታ	ሁኔታ	የ Price አቅጣጫ
Equilibrium	$Q_d = Q_s$	Stable
Excess Demand	$Q_d > Q_s$	Rises
Excess Supply	$Q_s > Q_d$	Falls

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በአንድ የተወሰነ ዋጋ ገበያው ሚዛናዊ መሆኑን፣ እጥረት መኖሩን ወይም ትርፍ መፈጠሩን ለመለየት ይህንን ሰንጠረዥ ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

በ Excess Demand ወቅት በገዢዎች መካከል ያለው ውድድር Price ወደ ላይ እንዲወጣ ያደርጋል እንጂ አይቀንሰውም።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 45-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Supply Function እና Law of Supplyቀመር

Q_s = f(P)

Q_s = f(P)

$Q_s$: የአቅርቦት መጠን $kg$
$P$: ዋጋ $Birr$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ ceteris paribus ሁኔታ ውስጥ በ Price እና በ Quantity Supplied መካከል ያለውን ቀጥተኛ ግንኙነት ለመግለጽ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የ Supply curve ወደ ቀኝ ወደ ላይ የሚያዘነብል ሲሆን፤ ይህም ከፍተኛ Price አምራቾች የበለጠ እንዲያቀርቡ እንደሚያበረታታ ያሳያል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 45-61 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የምርትና ወጪ መግቢያ

ኢኮኖሚያዊ ወጪቀመር

\text{Economic Cost} = \text{Explicit Cost} + \text{Implicit Cost}

\text{Economic Cost} = \text{Explicit Cost} + \text{Implicit Cost}

$\text{Economic Cost}$: ኢኮኖሚያዊ ወጪ (Economic Cost) $Birr$
$\text{Explicit Cost}$: ግልጽ ወይም ቀጥተኛ የገንዘብ ክፍያ ወጪ (Explicit Cost) $Birr$
$\text{Implicit Cost}$: የራስ ንብረትን በምርት ውስጥ በመጠቀም የሚታጣ ግምታዊ ወጪ (Implicit Cost) $Birr$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአንድን ድርጅት አጠቃላይ ኢኮኖሚያዊ ወጪ ቀጥተኛ ክፍያዎችን እና የራስ ንብረት ዋጋን በማካተት ለማስላት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የሂሳብ ወጪ (accounting cost) ግልጽ ወጪዎችን ብቻ የሚይዝ ሲሆን ኢኮኖሚያዊ ወጪ ግን ያልተከፈለባቸውን የራስ ሀብቶች ግምት ያካትታል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 62-76 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የምርት መስመሮች ዝምድናየማጣቀሻ ሠንጠረዥMP > AP · MP = AP · MP < AP · +2

ሁኔታ	የምርት መስመሮች ባህሪ
$MP > AP$	$AP$ is rising
$MP = AP$	$AP$ is at its maximum
$MP < AP$	$AP$ is falling
$MP = 0$	$TP$ is at its maximum
$MP < 0$	$TP$ is declining

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የጠቅላላ ምርት እና አማካይ ምርት ለውጥ ከተጨማሪ ምርት አንጻር ምን እንደሚመስል ለማወቅ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

አማካይ ምርት ከፍተኛው ደረጃ ላይ የሚደርሰው ተጨማሪ ምርት ከአማካይ ምርት ጋር እኩል ሲሆን እንጂ ተጨማሪ ምርት ከፍተኛ ሲሆን አይደለም።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 62-76 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአጭር ጊዜ ጠቅላላ ወጪቀመር

TC = TFC + TVC

TC = TFC + TVC

$TC$: አጠቃላይ የምርት ወጪ (Total Cost) $Birr$
$TFC$: ከምርት መጠን ጋር የማይለዋወጥ ቋሚ ወጪ (Total Fixed Cost) $Birr$
$TVC$: ከምርት መጠን ጋር አብሮ የሚለዋወጥ ወጪ (Total Variable Cost) $Birr$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አንድ ድርጅት በአጭር ጊዜ ውስጥ የሚያወጣውን ጠቅላላ ወጪ ከቋሚ እና ተለዋዋጭ ወጪዎች ለመደመር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ምርት ዜሮ በሚሆንበት ጊዜም እንኳ ቋሚ ወጪ ስለሚኖር ጠቅላላ ወጪ ከቋሚ ወጪ ጋር እኩል ይሆናል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 62-76 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የገንዘብ መግቢያ

የገንዘብ አቅርቦት አካላት (Money Supply)የማጣቀሻ ሠንጠረዥበህዝብ እጅ ያለ Currency · የህዝብ Deposit money · Total Money Supply

አካል	የሚያካትታቸው ነገሮች	ተቀናሽ
በህዝብ እጅ ያለ Currency	በስርጭት ላይ ያሉ Currency notes፣ የብር ኖቶች እና ሳንቲሞች፣ ትናንሽ ሳንቲሞች	በባንኮች እጅ ያለ Cash
የህዝብ Deposit money	በ current accounts ውስጥ የተያዙ የባንክ ሂሳቦች (chequable deposits)	ምንም
Total Money Supply	Currency with the public + Deposit money with the public	ምንም

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢኮኖሚው ውስጥ ያለውን አጠቃላይ የገንዘብ መጠን ወይም በህዝብ እጅ ያለውን ጥሬ ገንዘብ ለማስላት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በህዝብ እጅ ያለውን ገንዘብ ለማስላት በባንኮች እጅ የሚገኘው ጥሬ ገንዘብ ከተሰራጨው አጠቃላይ ገንዘብ ላይ መቀነስ አለበት።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 77-92 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አንድ እቃ እንደ ገንዘብ ለመመረጥ የሚያስፈልጉ መስፈርቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥStandardization · Acceptability · Divisibility · +2

መስፈርት	ተፈላጊ ባህሪ
Standardization	የእሴት ማረጋገጥን ቀላል ለማድረግ በቀላሉ standardize መደረግ አለበት
Acceptability	እንደ ኢኮኖሚያዊ የልውውጥ medium በሰፊው ተቀባይነት ያለው መሆን አለበት
Divisibility	ቀሪ መልስ ለመስጠት ቀላል እንዲሆን divisible መሆን አለበት
Portability	ቀላልና ከቦታ ቦታ ለማጓጓዝ አመቺ መሆን አለበት
Durability	ከጊዜ ሂደት ጋር በፍጥነት የማይበላሽ ወይም የማይጠፋ መሆን አለበት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አንድ ቁስ እንደ ገንዘብ ሆኖ ለማገልገል ሊያሟላቸው የሚገቡትን ባህሪያት ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

አንድ ቁስ እንደ ገንዘብ በትክክል ለማገልገል አምስቱንም መስፈርቶች በአንድ ጊዜ ማሟላት አለበት።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 77-92 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አራቱ የገንዘብ ተግባራትየማጣቀሻ ሠንጠረዥMedium of exchange · Unit of account · Store of value · +1

ተግባር	ኢኮኖሚያዊ ሚና
Medium of exchange	Double coincidence of wantsን ያስወግዳል፣ transaction costsን ይቀንሳል
Unit of account	የgoods and services ዋጋን ይለካል እንዲሁም ይገልጻል
Store of value	Purchasing powerን ከአሁን ወደ ወደፊት ያስተላልፋል
Standard of deferred payments	ማበደርን፣ መበደርን እና የወደፊት ክፍያዎችን መክፈልን ያመቻቻል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ገንዘብ በኢኮኖሚ ውስጥ እንዴት እንደሚሰራ ለመተንተን ወይም ዋና ተግባራቱን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

እንደ መሬት ወይም ቦንድ ያሉ ሀብቶችም የዋጋ ማከማቻ ስለሆኑ ገንዘብ በዋጋ ማከማቸት ብቻውን ልዩ አይደለም፤ ነገር ግን ገንዘብ ከፍተኛ ተጠቃሚነት (liquidity) አለው።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 77-92 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የገንዘብ ፍላጎት ምክንያቶች (Keynesian Motives)የማጣቀሻ ሠንጠረዥየገቢ ምክንያት (Transaction motive) · የንግድ ምክንያት (Transaction motive) · የቅድመ ጥንቃቄ ምክንያት (Precautionary motive) · +1

ምክንያት	ዋና ዓላማ	ወሰኝ ሁኔታ
የገቢ ምክንያት (Transaction motive)	በገቢ መቀበል እና በዕለት ተዕለት ወጪዎች መካከል ያለውን ክፍተት ለመሸፈን	የገቢ መጠን እና የክፍያ ድግግሞሽ
የንግድ ምክንያት (Transaction motive)	ለደመወዝ፣ ለጥሬ ዕቃዎች እና ወቅታዊ የሥራ ማስኬጃ ወጪዎች ለመክፈል	የንግድ ሽግሽግ (business turnover) መጠን
የቅድመ ጥንቃቄ ምክንያት (Precautionary motive)	ላልተጠበቁ አደጋዎች እና ድንገተኛ ሁኔታዎች የጥሬ ገንዘብ ክምችት ለመያዝ	የግለሰብ ባህሪ እና የኑሮ ሁኔታዎች
የግምት ምክንያት (Speculative motive)	የወደፊት የወለድ ምጣኔ እና የቦንድ ዋጋዎች ለውጦችን ለመጠቀም	የሚጠበቁ የገበያ ወለድ ምጣኔዎች (market interest rates)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሰዎች ወይም ድርጅቶች ገንዘብን በጥሬ መልክ በእጃቸው ለምን እንደሚይዙ (liquidity preference) ለማስረዳት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የልውውጥ ፍላጎት (transaction motive) የሸማቾችን የገቢ ፍላጎት እና የድርጅቶችን የንግድ ፍላጎት በውስጡ ያካትታል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 77-92 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የባርተር ልውውጥ ስርዓት ውስንነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥLack of double coincidence of wants · Lack of a common measure of value · Indivisibility of commodities · +2

ውስንነት	መገለጫ
Lack of double coincidence of wants	እርስዎ የሚፈልጉትን ያለው እና እርስዎ ያለዎትን የሚፈልግ የግብይት አጋር ማግኘትን ይጠይቃል
Lack of a common measure of value	በዕቃዎች መካከል ያለውን የልውውጥ ምጣኔ ለመወሰን የሚያስችል የጋራ መስፈርት አለመኖር
Indivisibility of commodities	አንዳንድ ዕቃዎች ለልውውጥ ተብለው በሚከፋፈሉበት ጊዜ ዋጋቸውን ወይም ማንነታቸውን ያጣሉ
Difficulty in storing and transferring wealth	ዕቃዎች በጊዜ ሂደት ይበላሻሉ፣ ከፍተኛ የማከማቻ ወጪ ይጠይቃሉ ወይም ለማጓጓዝ ውድ ናቸው
Difficulty in deferred payments	በዕቃዎች የሚፈጸሙ የወደፊት ክፍያዎች በዋጋ አለመረጋጋት እና በጥራት መለዋወጥ ምክንያት እንቅፋት ይገጥማቸዋል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የእቃ በእቃ ልውውጥ ስርዓት ለምን እንደማይሰራ እና የገንዘብ ስርዓት ለምን እንዳስፈለገ ለማስረዳት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የእቃዎችን አለመከፋፈል ውስንነት ሀብትን ከማከማቸት ችግር ጋር አያምታቱ።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 77-92 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የማክሮ ኢኮኖሚክስ መግቢያ

Demand-Pull እና Cost-Push የዋጋ ግሽበትየማጣቀሻ ሠንጠረዥDemand-pull inflation · Cost-push inflation

የዋጋ ግሽበት ዓይነት	ዋና መንስኤ	ዋና መገለጫ
Demand-pull inflation	የ aggregate demand መጨመር	ሙሉ የማምረት አቅም (full capacity) አካባቢ በጣም ብዙ ገንዘብ በጣም ጥቂት እቃዎችን ሲያሳድድ
Cost-push inflation	የ aggregate supply መቀነስ	የግብዓት ወጪዎች (input costs) መጨመር፣ ከፍተኛ ደመወዝ ወይም የምርት መስተጓጎሎች

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ይህንን ሰንጠረዥ በፍላጎት መጨመር እና በአቅርቦት ወጪ መናር የሚመጡ የዋጋ ግሽበት ዓይነቶችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Demand-pull ከጠቅላላ ፍላጎት መጨመር የሚነሳ ሲሆን፣ Cost-push ግን ከአቅርቦት ወጪዎች መናር የሚመጣ ነው።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 93-104 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የGNP እና የGDP ዝምድናቀመር

\text{GNP} = \text{GDP} + \text{NFI}

\text{GNP} = \text{GDP} + \text{NFI}

$\text{GNP}$: ጠቅላላ የብሔራዊ ምርት $\text{ETB}$
$\text{GDP}$: ጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርት $\text{ETB}$
$\text{NFI}$: ከውጭ አገር የተገኘ የተጣራ የገቢ ምንጭ $\text{ETB}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከውጭ አገር የተገኘውን የተጣራ ገቢ (NFI) ከGDP ጋር በማስተካከል GNPን ለማስላት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ለዜጎች ከውጭ ከሚገባው ይልቅ ለውጭ ዜጎች የተከፈለው ገቢ ሲበልጥ NFI አሉታዊ ይሆናል፤ በዚህ ጊዜ GNP ከGDP ያንሳል።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 93-104 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Intermediate Goods በ GDP ስሌት ውስጥየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በGDP ስሌት ውስጥ የትኞቹ ምርቶችና አገልግሎቶች እንደሚካተቱ ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Intermediate Goods በGDP ውስጥ አይካተቱም። ደጋግሞ መቁጠርን ለማስቀረት በአንድ አገር ወሰን ውስጥ በወቅቱ የተመረቱ የመጨረሻ (Final) ምርቶችና አገልግሎቶች ብቻ ይሰላሉ።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 93-104 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

Real GDPቀመር

\text{Real GDP} = \frac{\text{Nominal GDP}}{\text{Price Index}} \times 100

\text{Real GDP} = \frac{\text{Nominal GDP}}{\text{Price Index}} \times 100

$\text{Real GDP}$: በቋሚ ዋጋ የተለካ Gross Domestic Product $\text{ETB}$
$\text{Nominal GDP}$: በወቅታዊ ዋጋ የተለካ Gross Domestic Product $\text{ETB}$
$\text{Price Index}$: የአጠቃላይ የዋጋ ደረጃ ለውጥ መለኪያ $\text{dimensionless}$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ይህ ቀመር የዋጋ መለዋወጥን ከNominal GDP በማስወገድ ትክክለኛውን የምርት ዋጋ በቋሚ ዋጋ ለማስላት ያገለግላል።

ተጠንቀቁ

ሁልጊዜ መጀመሪያ Nominal GDPን ለPrice Index ያካፍሉ፤ ከዚያም ውጤቱን በ 100 ያባዙ።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 93-104 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሥራ አጥነት ዓይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥFrictional unemployment · Structural unemployment · Cyclical unemployment

የሥራ አጥነት ዓይነት	ዋና መንስኤ
Frictional unemployment	ጊዜያዊ የሥራ ሽግግር፣ ወቅታዊነት፣ ወይም ሥራ የሚፈልጉ አዲስ ገቢዎች
Structural unemployment	በሠራተኛው ክህሎት ወይም የመኖሪያ አካባቢ እና በአሠሪው ፍላጎት መካከል ያለ አለመጣጣም
Cyclical unemployment	በ economic recessions ወይም በኢኮኖሚ መቀዛቀዝ ወቅት የሚከሰት የ aggregate demand እጥረት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ይህንን ሰንጠረዥ የሥራ አጥነት ዓይነቶችን እንደ መንስኤያቸው ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Structural unemployment (የክህሎት አለመጣጣም) እና Cyclical unemployment (በኢኮኖሚ ውድቀት ምክንያት የሚመጣ የፍላጎት ማነስ) እንዳይቀላቀሉብዎ።

ከGrade 9 Economics፣ ገጽ 93-104 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

መሠረታዊ የሥራ ፈጠራ

ከፈጠራ ወደ ስራ ፈጣሪነት የሚደረግ ሽግግርሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አንድ ሃሳብ ከመመንጨት ተነስቶ ወደ ተግባራዊ የንግድ እንቅስቃሴ እንዴት እንደሚቀየር ለማብራራት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

Creativity አዳዲስ ሃሳቦችን ማመንጨት ሲሆን፣ Innovation መፍትሄዎችን ተግባራዊ ማድረግ ነው፣ Entrepreneurship ደግሞ ስጋትን ወስዶ ንግድ መጀመር ነው።

ከGrade 9 Economics፣ ከገጽ 105 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፋይናንስ በጀት ፍላጎቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥPermanent Capital (ቋሚ ካፒታል) · Working Capital (የስራ ማስኬጃ ካፒታል) · Asset Finance (የሀብት ፋይናንስ)

የካፒታል ዓይነት	የጊዜ ቆይታ	ዋና ዓላማ
Permanent Capital (ቋሚ ካፒታል)	የረጅም ጊዜ	የጅማሮ ወጪዎች፣ ዋና ዋና እድገቶች እና ማስፋፊያዎች
Working Capital (የስራ ማስኬጃ ካፒታል)	የአጭር ጊዜ	ጥሬ እቃዎች፣ የስራ ማስኬጃ ወጪዎች እና ለአጭር ጊዜ የሚያገለግሉ ሀብቶች
Asset Finance (የሀብት ፋይናንስ)	ከመካከለኛ እስከ ረጅም ጊዜ	እንደ ማሽነሪ እና ህንፃዎች ያሉ ግዙፍ ሀብቶችን መግዛት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአንድ አዲስ ወይም በማደግ ላይ ያለ የንግድ ድርጅት የካፒታል ፍላጎቶችን ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

Working capital ለአጭር ጊዜ የዕለት ተዕለት ወጪዎች እንጂ ቋሚ ማሽነሪዎችን ለመግዛት አይውልም።

ከGrade 9 Economics፣ ከገጽ 105 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ተመሳሳይ ትምህርት በሌሎች ክፍሎች

ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።

የ9ኛ ክፍል ሌሎች ትምህርቶችዎ

በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።

ተማሪዎች የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

የ9ኛ ክፍል ኢኮኖሚክስ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?: ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 8 ምዕራፎች የተወሰዱ 31 ካርዶች፦ የኢኮኖሚክስ መግቢያ፣ መሠረታዊ የኢኮኖሚ ችግሮችና የኢኮኖሚ ሥርዓቶች፣ የኢኮኖሚ ሀብቶችና ገበያዎች፣ የፍላጎትና አቅርቦት መግቢያ፣ የምርትና ወጪ መግቢያ፣ የገንዘብ መግቢያ፣ የማክሮ ኢኮኖሚክስ መግቢያ እና መሠረታዊ የሥራ ፈጠራ። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።
በ9ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?: የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።
እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?: ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 9 Economics ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።
ይህ ነጻ ነው?: አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።
ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?: 30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ያጥኑ፣ ከዚያም ራስዎን ይፈትኑ

ተማሪ እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ