የ9ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?

ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 6 ምዕራፎች የተወሰዱ 26 ካርዶች፦ የፋይል አደረጃጀት፣ ኮምፒውተር ኔትወርክ፣ አፕሊኬሽን ሶፍትዌር፣ ኢሜጅ ፕሮሰሲንግ እና መልቲሚዲያ፣ የመረጃ እና የኮምፒውተር ደህንነት እና የፕሮግራሚንግ መሰረታዊያን። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።

በ9ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?

የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።

እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?

ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 9 Information Technology ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።

ይህ ነጻ ነው?

አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።

ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?

30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች

የ9ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ

የ9ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ በተማሪ ላይ 26 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።

26
ካርዶች: 6
ምዕራፎች: 18
የማጣቀሻ ሠንጠረዦች: Grade 9 Information Technology
መጽሐፍ: ነጻ
ዋጋ: 30 ኦገስት 2026
የመጨረሻ ማረጋገጫ

ሁሉም26የማጣቀሻ ሠንጠረዥ18ሕግ4የተለመደ ስህተት4

የፋይል አደረጃጀት

ፋይሎችን መቅዳት እና ማንቀሳቀስሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አንድን ፋይል ማባዛት ወይም ወደ አዲስ ቦታ ማዛወር ሲያስፈልግ ተጠቀም።

ተጠንቀቁ

Copy ማድረግ የተባዛ ተጨማሪ ፋይል ይፈጥራል። በአዲሱ ፎልደር ውስጥ አንድ ፋይል ብቻ እንዲኖር ከፈለግህ Move ወይም Cut እና Paste ተጠቀም።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 1-36 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ድራይቭ እና ድራይቨርየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኮምፒውተር ሃርድዌር ማከማቻን እና የቁጥጥር ሶፍትዌርን ለመለየት ይህንን ተጠቀም።

ተጠንቀቁ

Drive እና driver አንድ አይደሉም። Drive የሃርድዌር ማከማቻ አካል ሲሆን፡ driver ግን ሃርድዌሩ ከስርዓተ ክወና ጋር እንዲገናኝ የሚያስችል ሶፍትዌር ነው።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 1-36 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ፋይል እና ፎልደር መሰረዝሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አላስፈላጊ ፋይሎችን ለማስወገድ ወይም የዲስክ ማከማቻ ቦታን ለማስተዳደር ተጠቀም።

ተጠንቀቁ

አንድን ፎልደር መሰረዝ በውስጡ ያሉትን ሁሉንም ፋይሎች እና ንዑስ ፎልደሮች ያጠፋል። በ local disk ውስጥ ያሉ የስርዓት ፋይሎችን መሰረዝ የኮምፒውተሩን ስራ ያበላሻል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 1-36 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዊንዶውስ የፋይል ማኔጅመንት አቋራጮችየማጣቀሻ ሠንጠረዥWin + E · Ctrl + C · Ctrl + X · +3

የቁልፍ ሰሌዳ አቋራጭ	ተግባር
Win + E	File Explorer መክፈት
Ctrl + C	የተመረጠውን item Copy ማድረግ
Ctrl + X	የተመረጠውን item Cut ማድረግ (ማንቀሳቀስ)
Ctrl + V	Item Paste ማድረግ
F2	የተመረጠውን item Rename ማድረግ
Shift + Delete	Item በቋሚነት Delete ማድረግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በዊንዶውስ ፋይል ኤክስፕሎረር ውስጥ ፋይሎችን እና ፎልደሮችን በፍጥነት ለማስተዳደር እነዚህን የአቋራጭ ቁልፎች ተጠቀም።

ተጠንቀቁ

Shift + Delete መጫን ፋይሉ ወደ ሪሳይክል ቢን ሳይሄድ ሙሉ በሙሉ እንዲጠፋ ያደርጋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 1-36 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ኮምፒውተር ኔትወርክ

Client-Server እና Peer-to-Peer ኔትወርክ ንጽጽርየማጣቀሻ ሠንጠረዥCentral Server · Security · Node Roles · +1

ባህሪ	የ Client-Server ኔትወርክ	የ Peer-to-Peer ኔትወርክ
Central Server	Dedicated server ሃብቶችን (resources) ያስተዳድራል	ምንም dedicated server የለም፣ ሁሉም peers እኩል ናቸው
Security	በserver ላይ የተማከለ ከፍተኛ security	Share-level trust-based security
Node Roles	Clients ይጠይቃሉ (request ያደርጋሉ)፣ server ምላሽ ይሰጣል (responds)	እያንዳንዱ node መጠየቅም (request) ምላሽ መስጠትም (respond) ይችላል
Cost እና Scale	ይበልጥ ውድ፣ ለትላልቅ networks አስተማማኝ	ርካሽ፣ nodes ከ10 በላይ ከሆኑ አስቸጋሪ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኔትወርክ አደረጃጀትን በሀብት አስተዳደር፣ በደህንነት እና በቁጥጥር ደረጃ ለማወዳደር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በ peer-to-peer እያንዳንዱ ኮምፒውተር የራሱ ዳታ ኃላፊ ነው፤ በ client-server ግን ደህንነትና ፋይሎች በማዕከላዊ server ይያዛሉ።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 37-71 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ Hub፣ Switch እና Router ተግባራትን ማምታትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኔትወርክ መሣሪያዎች ዳታን እንዴት እንደሚያስተላልፉ እና አድራሻን እንደሚጠቀሙ ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Hub መረጃን ለተገናኙት ኮምፒውተሮች በሙሉ ይረጫል። Switch በአካላዊ አድራሻ ተጠቅሞ ለተፈለገው ወደብ ብቻ ይልካል። Router የተለያዩ ኔትወርኮችን በ routing table አማካኝነት ያገናኛል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 37-71 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

መካከለኛ የኔትወርክ መሣሪያዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥNIC · Repeater · Switch · +2

መሣሪያ	የኔትወርክ ሚና	የአሠራር ጠባይ
NIC	computerን ከnetwork medium ጋር ያገናኛል	physical port ወይም wireless antenna ይዟል
Repeater	ደካማ signalsን ያድሳል እንዲሁም ያጠናክራል	noiseን በማጽዳት የnetwork ርቀትን ያራዝማል
Switch	በLAN ውስጥ ያሉ devicesን እርስ በእርስ ያገናኛል	packetsን forward ለማድረግ physical address tableን ይጠቀማል
Router	የተለያዩ የማይመሳሰሉ networksን እርስ በእርስ ያገናኛል	ምርጡን route ለማግኘት routing tableን ይጠቀማል
WAP	wireless devicesን ከwired LAN ጋር ያገናኛል	የWi-Fi ወይም Bluetooth radio signalsን ይጠቀማል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በመሣሪያዎች መካከል መረጃን የሚያስተላልፉ፣ የሚመሩ ወይም የሚያድሱ የሃርድዌር ክፍሎችን ተግባር ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Switch አንድን LAN ለመፍጠር ያገለግላል፤ የተለያዩ ኔትወርኮችን እርስ በእርስ ለማገናኘት ግን Router ያስፈልጋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 37-71 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኔትወርክ ምደባ በቦታ ሽፋንየማጣቀሻ ሠንጠረዥPAN · LAN · MAN · +1

የኔትወርክ ዓይነት	የቦታ ሽፋን	ዋና ምሳሌ
PAN	እስከ $10\text{ m}$	በ Bluetooth የተገናኙ መሳሪያዎች
LAN	ከ $10\text{ m}$ እስከ $1\text{ km}$ (ህንጻ ወይም ግቢ)	የትምህርት ቤት laboratory ወይም ቢሮ
MAN	ከ $10\text{ km}$ እስከ $100\text{ km}$ (ሙሉ ከተማ)	የከተማ አቀፍ የባንክ ቅርንጫፎች network
WAN	ከ $1000\text{ km}$ እስከ $10000\text{ km}$ (ዓለም አቀፍ)	Internet

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኔትወርክ ዓይነቶችን በቦታ ሽፋን እና በርቀት ለመለየት ወይም ለማወዳደር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

Bluetooth የ PAN ምሳሌ እንጂ የ LAN አይደለም። Internet የ WAN ዋነኛ ምሳሌ ነው።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 37-71 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኔትወርክ ቶፖሎጂዎች ንጽጽርየማጣቀሻ ሠንጠረዥBus · Star · Ring · +1

ቶፖሎጂ	አካላዊ አደረጃጀት	ዋና ጠቀሜታ	ተጋላጭነት / የስህተት ነጥብ
Bus	አንድ ረጅም የ backbone cable	ዋጋው ርካሽ እና አነስተኛ cabling የሚጠቀም	በ backbone ላይ የሚፈጠር መቋረጥ መላውን network ያሰናክላል
Star	ከማዕከላዊ switch ጋር የተገናኘ dedicated link	Fault tolerant የሆነ እና ለመግጠም ቀላል	የማዕከላዊ switch መበላሸት ሁሉንም nodes ያሰናክላል
Ring	ከሁለት አጎራባች ክፍሎች ጋር ክብ loop ያለው	fault isolation በቀላሉ ለማከናወን ያስችላል	የአንድ node መበላሸት መላውን ring ያሰናክላል
Mesh	ከእያንዳንዱ node ጋር ቀጥተኛ የ point-to-point link ያለው	በጣም secure እና fault tolerant የሆነ	እጅግ በጣም ውድ እና ውስብስብ cabling ያለው

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኔትወርክ ቶፖሎጂዎችን በአደረጃጀት፣ በኬብል ፍላጎት፣ በጥቅም እና በተጋላጭነት ለማወዳደር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በ Star ቶፖሎጂ የአንድ ኮምፒውተር ኬብል ቢበላሽ ሌላውን አይጎዳም፤ ነገር ግን ማዕከላዊው switch ከወደቀ መላው ኔትወርክ ይቆማል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 37-71 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አፕሊኬሽን ሶፍትዌር

የኤክሴል የሂሳብ ኦፕሬተሮችየማጣቀሻ ሠንጠረዥ+ · - · * · +3

ኦፕሬተር	ክንውን	የምሳሌ ፎርሙላ	ውጤት
+	Addition	= $3+3$	$6$
-	Subtraction	= $3-3$	$0$
*	Multiplication	= $3*3$	$9$
/	Division	= $3/3$	$1$
^	Exponentiation	= $3^3$	$27$
%	Percent	$30\%$	$0.3$

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኤክሴል ወርክሺት ውስጥ የሂሳብ ቀመሮችን ለመጻፍ ይጠቅማል።

ተጠንቀቁ

ሁሉም ፎርሙላዎች በእኩል ይሆናል (=) ምልክት መጀመር አለባቸው፤ አለበለዚያ ኤክሴል እንደ ተራ ጽሁፍ ይቆጥረዋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 72-144 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በዎርድ ውስጥ አንቀጽን የማስገቢያ ዘዴዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥFirst-line indent marker · Hanging indent marker · Left indent marker · +1

የማስገቢያ ዘዴ	ተግባር
First-line indent marker	የአንድን paragraph የመጀመሪያ መስመር indent ያስተካክላል
Hanging indent marker	ከመጀመሪያው መስመር በስተቀር በparagraph ውስጥ ያሉትን ሁሉንም መስመሮች ያስተካክላል
Left indent marker	First-line እና hanging indent markersን በአንድ ላይ ያንቀሳቅሳል
Tab key	አንድን ነባር paragraph indent ለማድረግ በጣም ፈጣኑ ዘዴ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ጽሁፍ ከግራ ወይም ከቀኝ ጠርዝ ያለውን ርቀት ለማስተካከል ይጠቅማል።

ተጠንቀቁ

የLeft indent መቆጣጠሪያን ማንቀሳቀስ የFirst-line እና የHanging indent መቆጣጠሪያዎችን በአንድ ላይ ያንቀሳቅሳቸዋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 72-144 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፓወር ፖይንት ማሳያ እይታዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥNormal View · Slide Sorter View · Notes Page View · +1

የእይታ ዓይነት	ዋና ተግባር
Normal View	slides፣ thumbnails እና speaker notes መፍጠር እና ማረም
Slide Sorter View	slide thumbnails በመጠቀም ቅደም ተከተል ማስተካከል፣ መደበቅ እና timing ማዘጋጀት
Notes Page View	ለእያንዳንዱ slide ሙሉ ገጽ notes መፍጠር እና print ማድረግ
Reading / Slide Show View	presentation ለተመልካች በሙሉ full-screen ማሳየት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ስላይዶችን በሚያዘጋጁበት፣ በሚያቀናጁበት ወይም በሚያቀርቡበት ወቅት ተስማሚ የስራ አካባቢን ለመምረጥ ይጠቅማል።

ተጠንቀቁ

በSlide Sorter እይታ የተደበቁ ስላይዶች በፋይሉ ውስጥ ይቀመጣሉ እንጂ በስላይድ ሾው ወቅት አይታዩም።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 72-144 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አንጻራዊ እና ፍጹም የሴል አድራሻ አጠቃቀምሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ፎርሙላ ሲገለበጥ የሴል መገኛ አብሮ እንዲቀየር አንጻራዊ (ምሳሌ A1)፣ ሳይቀየር ቋሚ ሆኖ እንዲቆይ ደግሞ ፍጹም (ምሳሌ $A$ 1) አድራሻን ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የዶላር ($) ምልክት ወይም የF4 ቁልፍ መርሳት ፎርሙላውን በFill handle በሚጎትቱበት ጊዜ የሴል አድራሻው በስህተት እንዲቀየር ያደርጋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 72-144 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በማይክሮሶፍት ዎርድ የአንቀጽ አሰላለፍ ትዕዛዞችየማጣቀሻ ሠንጠረዥLeft Alignment · Center Alignment · Right Alignment · +1

አሰላለፍ	የቁልፍ ሰሌዳ አቋራጭ	ተግባር
Left Alignment	Ctrl + L	ጽሑፍን በግራ margin በኩል እኩል ያስተካክላል
Center Alignment	Ctrl + E	ለአርዕስቶች ጽሑፍን በmargins መካከል መሃል ላይ ያደርጋል
Right Alignment	Ctrl + R	ጽሑፍን በቀኝ margin በኩል እኩል ያስተካክላል
Justification	Ctrl + J	ጽሑፍን በግራና በቀኝ margins በኩል እኩል ያስተካክላል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በዎርድ ሰነድ ውስጥ የአንቀጾችን ወይም የርዕሶችን አግድም አሰላለፍ ለማስተካከል ይጠቅማል።

ተጠንቀቁ

Center alignment ለርዕሶች እንጂ ለረጅም አንቀጾች አይመከርም።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 72-144 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ኢሜጅ ፕሮሰሲንግ እና መልቲሚዲያ

የተለመዱ የምስል ጉድለቶች እና ማስተካከያዎቻቸውየማጣቀሻ ሠንጠረዥRed Eye · Hot Spot · Underexposure · +1

ጉድለት	መንስኤ	በፎቶሾፕ የማረሚያ ዘዴ
Red Eye	የCamera flash በቀጥታ ከlens በላይ ሲቀመጥ	በHealing Brush ስር የሚገኝ Red Eye Tool
Hot Spot	Flash በሚያንጸባርቅ ቆዳ ወይም ገጽታ ላይ ሲያንጸባርቅ	ወደ Darken blend mode የተቀናበረ Clone Stamp Tool
Underexposure	ያለ flash በቤት ውስጥ ፎቶ ማንሳት	Duplicate layer ማድረግ (Ctrl + J) እና Exposure ማስተካከል
Dull Colors	የደበዘዘ ወይም ዝቅተኛ የcolor intensity	Hue/Saturation adjustment layer

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በብርሃን ወይም በካሜራ ፍላሽ ምክንያት የተፈጠሩ ጉድለቶችን ለመለየትና መፍትሔ ለመስጠት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ለሆት ስፖት ክሎን ስታምፕን (Clone Stamp) ሲጠቀሙ የብሌንድ ሁነታን (Blend Mode) ከኖርማል ወደ ዳርከን (Darken) መቀየር አለብዎት፡ አለበለዚያ ከናሙናው የቀለሉ ፒክስሎች ብቻ አይቀየሩም።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 145-191 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በሌቨልስ ማስተካከያ ውስጥ የሚፈጠር የሂስቶግራም ክሊፒንግ ስህተትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሌቨልስ ማስተካከያ ንብርብር ውስጥ ጥቁር፡ ግራጫ ወይም ነጭ ተንሸራታቾችን ሲያንቀሳቅሱ ይመልከቱት።

ተጠንቀቁ

ጥቁር ወይም ነጭ ተንሸራታቾችን ከሂስቶግራም ውሂብ ወሰን በላይ መጎተት ክሊፒንግ ያስከትላል። ይህም በጥላና በብርሃን ውስጥ ያሉ ዝርዝር መረጃዎችን ሙሉ በሙሉ ያጠፋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 145-191 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፎቶሾፕ ምስል ማሳያ ዘዴዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥUnsharp Mask · Smart Sharpen · High Pass Filter

የማሳያ ዘዴ	ዋና ቅንብሮች	የአሠራር መርህ
Unsharp Mask	Amount, Radius (ከ 0.3 እስከ 0.5), Threshold	Edges ለመለየት blurry mask ይቀንሳል፣ ከዚያም የ edge contrast ይጨምራል
Smart Sharpen	Amount (ከ 150% ጀምር), Radius (ከ 1 እስከ 2)	አብሮ በተሰራው የ Noise Reduction መቆጣጠሪያዎች አማካኝነት edge sharpness ያሻሽላል
High Pass Filter	Radius (ከ 2 እስከ 5), Blend Mode (Overlay, Soft Light)	Edges ወደ gray layer ያወጣል እና contrast ከመጀመሪያው ጋር ያዋህዳል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የምስል ጠርዞችንና ጥራትን ለማጉላት ተስማሚ የማሳያ ዘዴን ለመምረጥ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሃይ ፓስ ፊልተርን (High Pass) ከመተግበርዎ በፊት ዋናው ምስል እንዳይጎዳ ንብርብሩን ወደ ስማርት ኦብጀክት (Smart Object) መቀየር ያስፈልጋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 145-191 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፎቶሾፕ መሣሪያ ሳጥን ምድቦችየማጣቀሻ ሠንጠረዥSelection · Crop and Slice · Retouching · +2

ምድብ	መሣሪያዎች	ዋና ተግባር
Selection	Move, Lasso, Object Selection	objects ወይም layers ን ይመርጣል፣ ይለያል፣ እና ያንቀሳቅሳል
Crop and Slice	Crop Tool, Slice	የማይፈለጉ የውጪ ክፍሎችን ቆርጦ ያስወግዳል
Retouching	Spot Healing Brush, Clone Stamp	እንከኖችን ያስወግዳል እና በቦታዎች ላይ pixels ናሙና ይወስዳል
Painting	Brush, Gradient, Eraser	Strokes፣ color transitions ይተገብራል ወይም pixels ይሰርዛል
Navigation	Hand, Zoom	እይታን ያሳያል እንዲሁም የተወሰኑ የ pixel ቦታዎችን ያጎላል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ትክክለኛውን የምስል ማስተካከያ መሣሪያ ምድብ እና ተግባር ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የመሣሪያ አሞሌው በመደበኛነት ነጠላ መሣሪያዎችን ብቻ ያሳያል። የተደበቁ ንዑስ መሣሪያዎችን ለማግኘት የመሣሪያው ምልክት ላይ በቀኝ ጠቅ ያድርጉ ወይም ትንሹን ቀስት ይጫኑ።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 145-191 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የመረጃ እና የኮምፒውተር ደህንነት

የሲአይኤ (CIA) የደህንነት ሶስትዮሽየማጣቀሻ ሠንጠረዥConfidentiality · Integrity · Availability

መርህ	ትርጉም	የጥሰት ምሳሌ
Confidentiality	የዳታ access ለተፈቀደላቸው ተጠቃሚዎች ብቻ እንዲሆን መገደብ	ያልተፈቀደለት ሰው የፈተና ውጤቶችን ማንበብ
Integrity	ዳታ አስተማማኝ፣ ትክክለኛ እና ያለአግባብ ያልተለወጠ መሆኑን ማረጋገጥ	የተማሪዎችን ውጤት ያለፈቃድ መለወጥ
Availability	Systems እና ዳታ በሚፈለጉበት ጊዜ ተደራሽ መሆናቸውን ማረጋገጥ	የባንክ አገልግሎቶችን የሚያስተጓጉል DoS attack

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኮምፒውተር ደህንነት መስፈርቶችን ለመመደብ እና አንድ ሥርዓት ሚስጥራዊነትን፣ ትክክለኛነትን ወይም ተደራሽነትን መጠበቁን ለመገምገም ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሚስጥራዊነትን ከትክክለኛነት ጋር አያምታቱ። ሚስጥራዊነት ያልተፈቀደ ዕይታን ሲከለክል፣ ትክክለኛነት ደግሞ ያልተፈቀደ ለውጥን ይከላከላል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 192-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የተለመዱ የሳይበር ጥቃቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥDenial of service (DoS) · Phishing · Man in the middle · +3

የጥቃት አይነት	የጥቃቱ መገለጫ
Denial of service (DoS)	ትክክለኛ ተጠቃሚዎችን ለማገድ ኢላማዎችን በጥያቄዎች ያጥለቀልቃል
Phishing	መረጃ ለመስረቅ ከታመኑ ምንጮች የመጡ የሚመስሉ አጭበርባሪ ኢሜይሎችን ይልካል
Man in the middle	በሁለት ወገኖች መካከል ካለው ግንኙነት መረጃን ያቋርጣል እንዲሁም ይሰርቃል
Eavesdropping	በክፍት ኔትወርኮች የሚተላለፉ unencrypted የሆኑ መረጃዎችን ይጠልፋል
SQL injection	በዌብሳይት በኩል ወደ database SQL query ያልተፈቀደ ግብዓት ያስገባል
Social engineering	ተጠቃሚዎችን መረጃ እንዲሰጡ ለማታለል የተንኮል ማህበራዊ ሁኔታን ይፈጥራል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በጥያቄዎች ውስጥ የተገለጹ የተለያዩ የሳይበር ጥቃት ዘዴዎችን ለይቶ ለማወቅ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ፊሺንግ አሳሳች መልእክቶችን (እንደ ሀሰተኛ ኢሜይል) ይጠቀማል፣ ኢቭስድሮፒንግ ግን ክፍት ኔትወርክ ላይ የሚተላለፍ መረጃን በቀጥታ መጥለፍ ነው።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 192-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሰባቱ የደህንነት ጥቃት ጉዳቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥየመረጃ መውደም ወይም መጥፋት · የመረጃ መበላሸት · የአገልግሎቶች ስርቆት · +4

የጉዳት ምድብ	ትርጓሜ
የመረጃ መውደም ወይም መጥፋት	የ hardware ብልሽት ወይም የ data ዘላቂ መጥፋት
የመረጃ መበላሸት	የተቀመጡ files ወይም records ያለፈቃድ መለወጥ
የአገልግሎቶች ስርቆት	የ computer ወይም የ network resources ያለፈቃድ መጠቀም
ህገወጥ አጠቃቀም	መደበኛ የ system ተግባራትን ለህገወጥ ወይም ጎጂ ድርጊት መጠቀም
መረጃን ይፋ ማድረግ	የግል dataን ያልተፈቀደላቸው ግለሰቦች እንዲያገኙት ማድረግ
አጠቃቀምን መከልከል	የተፈቀደላቸው ተጠቃሚዎች እንዳይጠቀሙ ማስተጓጎል ወይም ማገድ
የ privilege ደረጃን ከፍ ማድረግ	ከፍተኛ የተጠቃሚ access rights ለማግኘት የ system ድክመትን መጠቀም

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በመረጃ እና በኮምፒውተር ደህንነት ጥቃቶች ሳቢያ የሚደርሱ ሰባቱን የጉዳት ዓይነቶች ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የፈቃድ ደረጃን ማሳደግ (Elevation of privilege) ያልተፈቀደ ከፍተኛ ስልጣን ማግኘት ሲሆን፣ የአገልግሎት ስርቆት (Theft of services) ደግሞ የተሰጠን ፈቃድ ላልተፈቀደ አላማ ማዋል ነው።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 192-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ90 10 የደህንነት ደንብሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኮምፒውተር ደህንነት ውስጥ የተጠቃሚዎች ልማድ እና የቴክኒካል መከላከያዎች ያላቸውን ድርሻ ለማብራራት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

90 በመቶው የደህንነት ጥበቃ በተጠቃሚው ትክክለኛ ልማድ ላይ የተመሰረተ ሲሆን 10 በመቶው ብቻ ቴክኒካዊ መሆኑን ያስታውሱ።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 192-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የማልዌር ዓይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥVirus · Worm · Trojan horse · +5

የማልዌር አይነት	ዋና መለያ ባህሪ
Virus	የፕሮግራም አሰራርን ለመቀየር ራሱን ያባዛል
Worm	በnetwork devices አማካኝነት የሚያጠቃ ራሱን የቻለ program
Trojan horse	ለመስረቅ ወይም ጉዳት ለማድረስ ትክክለኛ program መስሎ የሚቀርብ
Spyware	የተጠቃሚውን እንቅስቃሴዎች እና መረጃዎችን በድብቅ ይከታተላል
Ransomware	የsystem files ይቆልፋል እንዲሁም እንዲለቀቁ ክፍያ ይጠይቃል
Key logger	Credentials ለመስረቅ የkeyboard ምቶችን ይመዘግባል
Adware	መሳሪያዎችን ሊያዘገይ ወይም ስጋቶችን ሊጭን የሚችል የማስታወቂያ software
Botnets	በአጥቂው በርቀት ቁጥጥር ስር ያሉ የተጠቁ ማሽኖች network

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተለያዩ ጎጂ ሶፍትዌሮችን በስርጭት እና በአሰራር ባህሪያቸው ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ዎርም (Worm) ራሱን ችሎ በኔትወርክ የሚሰራጭ ሲሆን፣ ቫይረስ ግን ለመባዛት አስተናጋጅ ፕሮግራም ያስፈልገዋል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ገጽ 192-216 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፕሮግራሚንግ መሰረታዊያን

የውሳኔ እና የድግግሞሽ ምልክት ስህተትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በፍሰት ንድፍ ውስጥ የመቆጣጠሪያ መዋቅሮችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የዳይመንድ ቅርጽ ውሳኔን ብቻ ያሳያል። ድግግሞሽ (loop) የሚሆነው የፍሰት መስመሩ ወደ ኋላ ተመልሶ የቀደመ እርምጃ ጋር ሲገናኝ ብቻ ነው።

ከGrade 9 Information Technology፣ ከገጽ 217 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የችግር መፍቻ ደረጃዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥ1 · 2 · 3 · +1

ደረጃ	የፖሊያ አጠቃላይ ዘዴ	የኮምፒውተር ሳይንስ ቅንብር
1	ችግሩን መረዳት	ችግሩን መረዳት
2	ዕቅድ ማውጣት	algorithm ማዘጋጀት
3	ዕቅዱን መተግበር	program መጻፍ
4	መከለስ እና ማስፋፋት	program መሞከር

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኮምፒውተር ችግር አፈታት ቅደም ተከተሎችን ለማስቀመጥ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ደረጃ 2 የሆነውን አልጎሪዝም ሳያዘጋጁ በቀጥታ የፕሮግራም ኮድ ወደ መጻፍ አይሂዱ።

ከGrade 9 Information Technology፣ ከገጽ 217 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ከላይ ወደ ታች እና ከታች ወደ ላይ አቀራረቦችየማጣቀሻ ሠንጠረዥTop-down · Bottom-up

አቀራረብ	መነሻ ነጥብ	ዋና ስልት
Top-down	አጠቃላይ ዋና ችግር	አንድን ትልቅ ችግር ወደ ትናንሽ በቀላሉ ሊተዳደሩ የሚችሉ modules ይከፋፍላል
Bottom-up	ነጠላ ትናንሽ modules	የተሟላ program ለመገንባት መሰረታዊ ነባር modules ን ያቀናጃል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ለተወሳሰቡ የኮምፒውተር ፕሮግራሞች የችግር መፍቻ ስልትን ለመምረጥ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ከላይ ወደ ታች ትልቁን ችግር ወደ ትናንሽ ክፍሎች ይከፋፍላል፤ ከታች ወደ ላይ ግን ትናንሽ ክፍሎችን በማቀናጀት ትልቁን ሥርዓት ይገነባል።

ከGrade 9 Information Technology፣ ከገጽ 217 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ተመሳሳይ ትምህርት በሌሎች ክፍሎች

ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።

የ9ኛ ክፍል ሌሎች ትምህርቶችዎ

በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።

ተማሪዎች የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

የ9ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?: ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 6 ምዕራፎች የተወሰዱ 26 ካርዶች፦ የፋይል አደረጃጀት፣ ኮምፒውተር ኔትወርክ፣ አፕሊኬሽን ሶፍትዌር፣ ኢሜጅ ፕሮሰሲንግ እና መልቲሚዲያ፣ የመረጃ እና የኮምፒውተር ደህንነት እና የፕሮግራሚንግ መሰረታዊያን። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።
በ9ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?: የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።
እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?: ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 9 Information Technology ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።
ይህ ነጻ ነው?: አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።
ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?: 30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ያጥኑ፣ ከዚያም ራስዎን ይፈትኑ

ተማሪ እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ