የ9ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?

ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 8 ምዕራፎች የተወሰዱ 17 ካርዶች፦ የስነምግባር እሴቶች፣ የዲጂታል ቴክኖሎጂ አጠቃቀም ባህል፣ ህገመንግስታዊነት፣ ሀገር በቀል እውቀትን መረዳት፣ ብዝሃ ባህል በኢትዮጵያ፣ ብሄራዊ አንድነት በብዝሃነት፣ ችግር ፈቺ ክህሎቶች እና የኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት በምስራቅ አፍሪካ። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።

በ9ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?

የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።

እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?

ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 9 Citizenship Education ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።

ይህ ነጻ ነው?

አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።

ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?

30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች

የ9ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር

የ9ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር በተማሪ ላይ 17 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።

17
ካርዶች: 8
ምዕራፎች: 15
የማጣቀሻ ሠንጠረዦች: Grade 9 Citizenship Education
መጽሐፍ: ነጻ
ዋጋ: 30 ኦገስት 2026
የመጨረሻ ማረጋገጫ

ሁሉም17የማጣቀሻ ሠንጠረዥ15የተለመደ ስህተት1ሕግ1

የስነምግባር እሴቶች

ዋና ዋና የስነምግባር ጽንሰ ሃሳቦችየማጣቀሻ ሠንጠረዥMorality · Ethics · Applied Ethics · +2

ጽንሰ ሃሳብ	ዋና ፍቺ
Morality	ድርጊቶችን ትክክል ወይም ስህተት ብሎ ለመፍረድ የሚያገለግሉ መመዘኛዎች እና መርሆዎች
Ethics	የሞራል መርሆዎችን እና ተቀባይነት ያለውን የሰው ልጅ ባህሪ የሚያጠና የትምህርት ዘርፍ
Applied Ethics	የሞራል መርሆዎችን በተወሰኑ ተግባራዊ ማህበራዊ ሁኔታዎች ውስጥ መተግበር
Professional Ethics	በአንድ ሙያ ውስጥ ባህሪን እና ግዴታን የሚመሩ ደንቦች እና እሴቶች
Environmental Ethics	የሰው ልጆች ተፈጥሮን የመጠበቅ እና የመንከባከብ የሞራል ግዴታዎች

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ስነምግባርን፣ ሞራልን እና የተግባራዊ ስነምግባር ዘርፎችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ስነምግባር (Ethics) መርሆዎችን የሚያጠና የትምህርት ዘርፍ ሲሆን ሞራል (Morality) ግን ድርጊቶችን የምንመዝንበት መመዘኛ ነው።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 1-32 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ዋና ዋና የስነምግባር እሴቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥቅንነት · ቃልን መጠበቅ · ታማኝነት · +4

የስነምግባር እሴት	ዋና መገለጫ
ቅንነት	ንግግርን ከተግባር ጋር ማዛመድ እና የሥነምግባር መርሆዎችን አጥብቆ መከተል
ቃልን መጠበቅ	ለራስ ወይም ለሌሎች ሰዎች የተገቡ የቃል ኪዳኖችን መፈፀም
ታማኝነት	ለግለሰቦች፣ ለተቋማት ወይም ለአገር ታማኝ እና እውነተኛ ሆኖ መቆየት
ለሌሎች ማሰብ	የሌሎችን ፍላጎት ከግምት ውስጥ ማስገባት እና ችግር የገጠማቸውን መርዳት
ለሌሎች አክብሮት መስጠት	ልዩነቶች ምንም ቢሆኑም እያንዳንዱን ሰው በክብር መያዝ
ሕግን ማክበር	የተቀመጡ ደንቦችን እና ሕጋዊ መሥፈርቶችን የማክበር ፈቃደኝነት እና ግዴታ
ለላቀ ደረጃ ቁርጠኝነት	ችግሮችን በማለፍ ስኬትን ለማስመዝገብ ሙሉ ኃላፊነት መውሰድ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከመልካም ዜጋ የሚጠበቁ ዋና ዋና የስነምግባር እሴቶችን እና መገለጫዎቻቸውን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ቅንነት ወይም ታማኝነት (Integrity) ሰዎች ሲያዩ ብቻ ሳይሆን ድርጊት ከእምነት ጋር በግልም በይፋም ሲገጥም ነው።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 1-32 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዲጂታል ቴክኖሎጂ አጠቃቀም ባህል

የዲጂታል ሚዲያ ተግዳሮቶች እና የሥነ ምግባር ደንቦችየማጣቀሻ ሠንጠረዥየስነምግባር እሴቶችን ችላ ማለት · የሐሰት ዜናዎችን መፍጠር · የባህል መሸርሸር እና ቸልተኝነት

ተግዳሮት	ዋና የሥነ ምግባር ምላሽ
የስነምግባር እሴቶችን ችላ ማለት	የስነምግባር ደንቦችን መከተል፣ ግላዊነትን መጠበቅ እና የሰውን ክብር ማክበር
የሐሰት ዜናዎችን መፍጠር	የሐሰት ይዘቶችን ከማጋራት መቆጠብ፣ እውነታዎችን ማረጋገጥ እና የተሳሳቱ መረጃዎችን ማጋለጥ
የባህል መሸርሸር እና ቸልተኝነት	የዲጂታል አጠቃቀምን ከማህበረሰባዊ እሴቶች ጋር ማጣጣም እንዲሁም የቤተሰብ እና የጥናት ጊዜን መጠበቅ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ከዲጂታል ቴክኖሎጂ አጠቃቀም ጋር የተያያዙ አደጋዎችን እና እነሱን ለመፍታት የሚያስፈልጉ የሥነ ምግባር ደንቦችን ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የሐሰት ዜና የሕዝብን አስተያየት ለመቆጣጠር ሆን ተብሎ የሚፈበረክ መረጃ ነው፤ ከተራ የስህተት መረጃ ጋር አያምታቱት።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 33-53 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዲጂታል ቴክኖሎጂ ዓላማዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥማህበራዊ ግንኙነት · የመገናኛ ፍጥነት · የonline ትምህርት ዕድሎች · +1

ዓላማ	ዋና ተግባር
ማህበራዊ ግንኙነት	ቤተሰብንና ጓደኞችን በጽሁፍ፣ በድምፅ እና በቪዲዮ በሩቅ ማገናኘት
የመገናኛ ፍጥነት	ከፍተኛ መጠን ያለው data ወዲያውኑ compress በማድረግ ማስተላለፍ
የonline ትምህርት ዕድሎች	ኮርሶችን፣ ህትመቶችን እና interactive media በሩቅ የማግኘት ዕድል መስጠት
Digital marketing	ምርቶችን ማስተዋወቅ እና የonline የንግድ ግብይቶችን ማስቻል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የዲጂታል ቴክኖሎጂ በዕለት ተዕለት ሕይወት እና በዘመናዊ ማኅበረሰብ ውስጥ ያሉትን ዋና ዋና ጥቅሞች ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ዲጂታል ማርኬቲንግ የሚያመለክተው የመስመር ላይ የንግድ ማስተዋወቅ እና ሽያጭን ብቻ ነው፤ ከመደበኛ ማኅበራዊ ግንኙነት ጋር አያምታቱት።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 33-53 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ህገመንግስታዊነት

ሕገ መንግሥት እና ሕገ መንግሥታዊነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሕገ መንግሥት ሰነድ እና በተግባራዊ የሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት አተገባበር መካከል ያለውን ልዩነት ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሕገ መንግሥት ስላለ ብቻ ሕገ መንግሥታዊነት አለ ብለው እንዳያስቡ። ሕገ መንግሥት የሕግ ሰነድ ሲሆን፣ ሕገ መንግሥታዊነት ግን የመንግሥት ሥልጣን በሕግ መገደቡ እና የሕግ የበላይነት በተግባር መተርጎሙ ነው።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 54-75 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢትዮጵያ የሕገ መንግሥት ታሪክየማጣቀሻ ሠንጠረዥየመጀመሪያው የጽሑፍ ሕገ መንግሥት · የተሻሻለው ሕገ መንግሥት · የ PDRE ሕገ መንግሥት · +2

ሰነድ	ዓመተ ምሕረት	መዋቅር	ዋና ታሪካዊ እውነታዎች
የመጀመሪያው የጽሑፍ ሕገ መንግሥት	1931	7 ምዕራፎች፣ 55 አንቀጾች	በ Haile Selassie I የተሰጠ፣ የንጉሠ ነገሥቱን ፍጹም ሥልጣን ለማጠናከር ያለመ
የተሻሻለው ሕገ መንግሥት	1955	8 ምዕራፎች፣ 131 አንቀጾች	በ 1952 የ Eritrean federation ምክንያት የተነሳሳ፣ ዴሞክራሲያዊ መብቶች በወረቀት ላይ ብቻ የቀሩ
የ PDRE ሕገ መንግሥት	1987	7 ምዕራፎች፣ 119 አንቀጾች	ከ 1974 እስከ 1987 የነበረውን ሕገ መንግሥታዊ ክፍተት ያበቃ፣ secularism እና ሪፐብሊክ ያስተዋወቀ
የሽግግር ቻርተር	1991	20 አንቀጾች	ጊዜያዊ ቻርተር፣ ሰብአዊ መብቶችን እና የብሔር ብሔረሰቦችን self determination ያወቀ
የ FDRE ሕገ መንግሥት	1995	11 ምዕራፎች፣ 106 አንቀጾች	የ parliamentary democracy እና የመጀመሪያውን የ federal state structure የመሠረተ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ ሕገ መንግሥታት ዓመታት፣ የአንቀጾች ብዛት፣ ምክንያቶች እና መዋቅራዊ ለውጦች ዙሪያ ለሚነሱ ጥያቄዎች መልስ ለመስጠት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሴኩላሪዝም (የመንግሥትና የሃይማኖት መለያየት) ለመጀመሪያ ጊዜ የተዋወቀው በ1987 የኢ.ሕ.ዲ.ሪ. ሕገ መንግሥት እንጂ በ1995 አይደለም። ከ1974 እስከ 1987 ያለው ጊዜ የሕገ መንግሥት ክፍተት ይባላል።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 54-75 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሀገር በቀል እውቀትን መረዳት

የሀገር በቀል የግጭት አፈታት ሥርዓቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥጃርሱማ · ሽምግልና እና እርቅ · የጆካ · +3

የግጭት አፈታት ሥርዓት	ማህበረሰብ
ጃርሱማ	ኦሮሞ
ሽምግልና እና እርቅ	አማራ
የጆካ	ጉራጌ
ማዳዓ እና ማብሎ	አፋር
ገዳና	ሲዳማ
ጉርት	ሶማሌ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተለያዩ የኢትዮጵያ ማህበረሰቦች የሚጠቀሙባቸውን ባህላዊ የሰላም ግንባታ እና የግጭት አፈታት መንገዶችን ለማዛመድ ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

የተለያዩ ማህበረሰቦች የግጭት አፈታት ስሞችን አያምታቱ፣ ለምሳሌ የአፋርን ማዳዓ ከጉራጌ የጆካ ጋር አለማምታታት።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 76-93 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሀገር በቀል የአካባቢ ጥበቃ ልማዶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥKonso · Gedeo · ማህበራዊ እርምዎች (Social taboos)

ማህበረሰብ ወይም ልማድ	የአካባቢ ጥበቃ ዘዴ
Konso	የአፈር እና የውሃ ጥበቃ፣ እርከን ስራ (terracing)
Gedeo	ባህላዊ የ agroforestry ሥርዓት
ማህበራዊ እርምዎች (Social taboos)	ዛፎችን ከመቁረጥ በእምነት ላይ የተመሰረቱ ክልከላዎች

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ ውስጥ ስላሉ ባህላዊ የተፈጥሮ ጥበቃ እውቀቶች እና ልማዶች ለሚነሱ ጥያቄዎች መልስ ለመስጠት ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

የእርከን ሥራ የኮንሶ ማህበረሰብ መገለጫ ሲሆን፣ የደን እና እርሻ ቅልቅል (agroforestry) ደግሞ የጌዴኦ ማህበረሰብ መሆኑን ያስታውሱ።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 76-93 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ዋና ዋና የሀገር በቀል ማህበራዊ ተቋማትየማጣቀሻ ሠንጠረዥSiinqee · Iddir

ተቋም	ዋና ዋና ባህሪያት እና ተግባራት
Siinqee	የኦሮሞ ሴቶች ተቋም፣ የዱላ ምልክት፣ የሴቶችን መብት ያስከብራል፣ ጥቃትን ያስቆማል
Iddir	ለቀብር ሥነ ሥርዓት የሚሆን የበጎ ፈቃድ የጋራ መረዳጃ፣ ለሁሉም ሃይማኖቶች እና ብሔረሰቦች ክፍት የሆነ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኢትዮጵያ ባህላዊ ተቋማትን ሚና፣ ባህላዊ ምልክቶች እና የአባልነት መመሪያዎችን ለመከለስ ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

የእድር አባልነት በሃይማኖት፣ በብሔር እና በጾታ ሳይገደብ ለሁሉም ክፍት ሲሆን፣ ሲንቄ ግን በገዳ ሥርዓት ውስጥ የሴቶች መብት ማስከበሪያ ተቋም ነው።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 76-93 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ብዝሃ ባህል በኢትዮጵያ

ብዙ ባህላዊነትን የሚያሳዩ የልዩነት ዓይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥብሔር (Ethnicity) · ሃይማኖት (Religion) · ጾታ (Gender) · +2

የልዩነት ዓይነት	ዋና ፍች
ብሔር (Ethnicity)	በጋራ የዘር ሐረግ፣ ቋንቋ፣ ታሪክ እና የጋራ ባህል ላይ ተመስርቶ የአንድ ቡድን አባል መሆን።
ሃይማኖት (Religion)	የተለያዩ የእምነት ሥርዓቶች በመከባበር እና በመቻቻል አብረው የሚኖሩበት Pluralism።
ጾታ (Gender)	ከተፈጥሮ ጾታ (biological sex) ጋር ተያይዘው በማህበራዊ ሁኔታ የተገነቡ ሚናዎች፣ ባህሪያት እና የሚጠበቁ ነገሮች።
አካል ጉዳተኝነት (Disability)	የግለሰቦችን አካላዊ ወይም አእምሯዊ ልዩነቶች እንደ ተፈጥሯዊ የብዝሃነት አካል አድርጎ እውቅና መስጠት።
የቋንቋ ብዝሃነት (Linguistic Diversity)	በአንድ ማህበረሰብ ውስጥ የበርካታ ቋንቋዎች መኖር ሲሆን multilingualism ማለት ሦስት ወይም ከዚያ በላይ ቋንቋዎችን መጠቀም ማለት ነው።

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ብዙ ባህላዊነትን የሚያሳዩ ዋና ዋና የልዩነት ዓይነቶችን ለመለየት እና ለመግለጽ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሥርዓተ ጾታ (Gender) ማህበረሰብ የሰጣቸውን ሚናዎች እና ባህሪያት ያመለክታል እንጂ የተፈጥሮ ጾታን አይደለም። ብዙ ቋንቋ ተናጋሪነት (Multilingualism) በሦስት ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ ቋንቋዎች መግባባትን ያመለክታል።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 94-113 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የብዙ ባህላዊ ማህበረሰብ መሠረታዊ ምሰሶዎችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ልዩነቶችን በአግባቡ ለማስተናገድ እና የአገር አንድነትን ለመጠበቅ የሚያስፈልጉ መሠረታዊ መርሆዎችን ለማብራራት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ብዙ ባህላዊነት በልዩነት ውስጥ አንድነትን የመፍጠሪያ ዘዴ እንጂ ለአንድነት ስጋት አይደለም። የብሔር ማንነት በራሱ ተፈጥሯዊ ቢሆንም፣ ወደ ዘውገኝነት (ethnocentrism) ሲቀየር ግን አደጋ ይሆናል።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 94-113 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ብሄራዊ አንድነት በብዝሃነት

የብዝሃነት አስተዳደር ስልቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥMono-cultural Assimilation · Multicultural Accommodation

ስልት	የልዩነቶች አያያዝ	የአስተዳደር መሳሪያ	ውጤት
Mono-cultural Assimilation	ብዝሃነትን ያገላል፣ ችላ ይላል፣ እንዲሁም ያስወግዳል	አንድ የበላይ የቡድን ባህልን በግድ ይጭናል	በብሔረሰቦች መካከል ውጥረት፣ ግጭት እና ተቃውሞ
Multicultural Accommodation	ብዝሃነትን እውቅና ይሰጣል፣ ይቀበላል፣ እንዲሁም ያከብራል	Multicultural federalism	በብዝሃነት ውስጥ ያለ ብሔራዊ አንድነት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሀገር ግንባታ ሂደት ያለፈውን የአንድ ወጥ ባህል ውህደት ፖሊሲ እና የአሁኑን የብዝሃ-ባህል ማስተናገጃ ስልት ለማነጻጸር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በአንድነት ውስጥ ብዝሃነት ማለት አንድ ወጥ ባህል መፍጠር ማለት አይደለም። አንድነት ያለ አንድ ወጥነት እና ብዝሃነት ያለ መከፋፈል ማለት ነው።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 114-134 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ችግር ፈቺ ክህሎቶች

የፈጠራ እና የሂሳዊ አስተሳሰብ ልዩነትየማጣቀሻ ሠንጠረዥCreative Thinking · Critical Thinking

ክህሎት	ዋና ሚና	ቁልፍ ትኩረት
Creative Thinking	አዳዲስ ሃሳቦችን እና አቀራረቦችን ማመንጨት	ከተለመደው አመለካከት ወጣ ብሎ ማሰብ
Critical Thinking	ሃሳቦችን በምክንያታዊነት መተንተን እና መገምገም	ምክንያታዊ ትስስሮች፣ እውነታዎች እና ሳይንሳዊ ግምገማ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አዳዲስ ሃሳቦችን የማመንጨት እና የቀረቡ ሃሳቦችን የመመዘን ክህሎቶችን ለይቶ ለማወቅ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሁለቱን አንድ አድርገው እንዳይወስዱ። የፈጠራ አስተሳሰብ ሃሳብ ያመነጫል፤ ሂሳዊ አስተሳሰብ ደግሞ ሃሳቦችን ይመረምራል እንዲሁም ይገመግማል።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 135-158 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የአራት ደረጃዎች የችግር አፈታት ሂደትየማጣቀሻ ሠንጠረዥደረጃ 1: ችግሩን መግለፅ · ደረጃ 2: Brainstorm ማድረግ · ደረጃ 3: በመፍትሄው ላይ መወሰን · +1

ደረጃ	ዋና ተግባር
ደረጃ 1: ችግሩን መግለፅ	ዋና መንስኤዎችን መለየት እና ሁኔታውን ከተለያዩ አቅጣጫዎች መመልከት
ደረጃ 2: Brainstorm ማድረግ	እውነታዎችን መሰብሰብ እና ከሚመለከታቸው ሰዎች መረጃ ማሰባሰብ
ደረጃ 3: በመፍትሄው ላይ መወሰን	መረጃን ማደራጀት፣ መተንተን እና ምርጡን ስልት መምረጥ
ደረጃ 4: መፍትሄውን መተግበር	የድርጊት መርሃ ግብር ማዘጋጀት እና የተመረጠውን አካሄድ ወደ ተግባር መለወጥ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ግላዊ ወይም ማህበራዊ ችግሮችን ደረጃ በደረጃ ስልታዊ በሆነ መንገድ ለመፍታት ሲያስፈልግ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የመጨረሻው የተግባር ደረጃ በጥንቃቄ ካልተከናወነ ምርጡ መፍትሔ እንኳ ሊከሽፍ ይችላል።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ገጽ 135-158 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት በምስራቅ አፍሪካ

የብሔራዊ ጥቅም ዋና ዋና ክፍሎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥደህንነት · ብሔራዊ ልማት · የዓለም ሥርዓት

ክፍል	ዋና ትኩረት
ደህንነት	ብሔራዊ ደህንነት፣ ፖለቲካዊ ነፃነት እና የግዛት አንድነት
ብሔራዊ ልማት	ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ዕድገት፣ ንግድ እና የኢኮኖሚ የጋራ መደጋገፍ
የዓለም ሥርዓት	ጂኦፖለቲካዊ ተጽዕኖ፣ ወታደራዊ ኃይል እና በዓለም አቀፍ መድረክ ያለው ተቀባይነት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአንድን ሀገር የብሔራዊ ጥቅም ሦስት መሠረታዊ ክፍሎች ለመለየት እና ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሦስቱን መሠረታዊ ክፍሎች (ደህንነት፣ ብሔራዊ ልማት፣ የዓለም ሥርዓት) ጥቅሙን ለማስከበር ከሚረዱት መሣሪያዎች ጋር አያምታቱ።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ከገጽ 159 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢትዮጵያ ቀጣናዊ ግንኙነት በምሥራቅ አፍሪካየማጣቀሻ ሠንጠረዥDjibouti · Sudan · Power Export · +1

አጋር ወይም ዘርፍ	ዋና ትስስር እና ተግባር
Djibouti	ከ90% በላይ ለሆኑ imports ዋና ወደብ፤ electricity ይቀበላል
Sudan	የfuel imports ዋና ምንጭ፤ ለlivestock እና crops ዋና ገበያ
Power Export	ለKenya፣ Sudan እና Djibouti የሚቀርብ የhydroelectric energy
Peacekeeping	ወደ Somalia፣ Darfur እና Abyei የtroop deployment ማድረግ፤ በAU እና IGAD በኩል የሚደረግ mediation

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ኢትዮጵያ በጋንፉ አፍሪካ ያላትን ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ትስስር፣ የወደብ አገልግሎት፣ ንግድ እና የሰላም ማስከበር ሚና ለመከለስ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ከ90 በመቶ በላይ የሚሆነው የኢትዮጵያ ገቢ ዕቃ የሚገባው በጅቡቲ ወደብ በኩል በመሆኑ የወደብ አገልግሎት የኢትዮ-ጅቡቲ ግንኙነት መሠረት ነው።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ከገጽ 159 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የውጭ ፖሊሲ መተግበሪያ መሣሪያዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥዲፕሎማሲ · የኢኮኖሚ ዘዴዎች · የወታደራዊ ኃይል

መሣሪያ	ትርጉም እና ሚና
ዲፕሎማሲ	ያለ ጠላትነት ድርድሮችን የማካሄድ እና ግንኙነቶችን የመምራት ጥበብ
የኢኮኖሚ ዘዴዎች	ግቦችን ለማሳካት ንግድን፣ ገበያዎችን እና የሀብት የጋራ ጥገኝነትን መጠቀም
የወታደራዊ ኃይል	ሰላማዊ ዘዴዎች ሳይሳኩ ሲቀሩ እንደ የመጨረሻ አማራጭ ኃይልን መጠቀም

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሀገራት የውጭ ፖሊሲ ግቦቻቸውን ተግባራዊ ለማድረግ የሚጠቀሙባቸውን የተለያዩ መሣሪያዎች ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የወታደራዊ ኃይል ጥቅም ላይ የሚውለው ሰላማዊ ዲፕሎማሲያዊ ድርድሮች ሳይሳኩ ሲቀሩ እንደ የመጨረሻ አማራጭ ብቻ ነው።

ከGrade 9 Citizenship Education፣ ከገጽ 159 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ተመሳሳይ ትምህርት በሌሎች ክፍሎች

ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።

የ9ኛ ክፍል ሌሎች ትምህርቶችዎ

በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።

ተማሪዎች የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

የ9ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?: ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 8 ምዕራፎች የተወሰዱ 17 ካርዶች፦ የስነምግባር እሴቶች፣ የዲጂታል ቴክኖሎጂ አጠቃቀም ባህል፣ ህገመንግስታዊነት፣ ሀገር በቀል እውቀትን መረዳት፣ ብዝሃ ባህል በኢትዮጵያ፣ ብሄራዊ አንድነት በብዝሃነት፣ ችግር ፈቺ ክህሎቶች እና የኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት በምስራቅ አፍሪካ። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።
በ9ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?: የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።
እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?: ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 9 Citizenship Education ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።
ይህ ነጻ ነው?: አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።
ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?: 30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ያጥኑ፣ ከዚያም ራስዎን ይፈትኑ

ተማሪ እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ