የ8ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?

ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 7 ምዕራፎች የተወሰዱ 16 ካርዶች፦ የበጎ ምግባር ሥነምግባር፣ ሀገር እና መንግሥት፣ ዲሞክራሲ፣ ሕገ መንግሥታዊነት፣ ሰብዓዊ መብቶች፣ የግጭት አፈታት እና የሰላም ግንባታ እና ሂሳዊ አስተሳሰብ እና የችግር ፈቺነት ክህሎት። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።

እነዚህ ለ8ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይረዳሉ?

አዎ። 8ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይወስዳል፤ እነዚህም ፈተናው እንዲያውቋቸው የሚጠብቃቸው የዜግነትና ሥነ ምግባር ሕጎችና ቀመሮች ናቸው። ካለፉት ዓመታት የተወሰዱ ፈተናዎችም ከእያንዳንዱ ጥያቄ ጀርባ የተሠራ መልስ ይዘው በዚሁ ድረ ገጽ በነጻ አሉ።

እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?

ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 8 Citizenship Education ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።

ይህ ነጻ ነው?

አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።

ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?

30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች

የ8ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር

የ8ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር በተማሪ ላይ 16 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።

16
ካርዶች: 7
ምዕራፎች: 9
የማጣቀሻ ሠንጠረዦች: Grade 8 Citizenship Education
መጽሐፍ: ነጻ
ዋጋ: 30 ኦገስት 2026
የመጨረሻ ማረጋገጫ

ሁሉም16የማጣቀሻ ሠንጠረዥ9ሕግ4የተለመደ ስህተት3

የበጎ ምግባር ሥነምግባር

የስነምግባር ውሳኔ አሰጣጥ ቅደም ተከተሎችሕግደረጃ 1 · ደረጃ 2 · ደረጃ 3 · +2

ደረጃ	የሚከናወን ተግባር
ደረጃ 1	በጥናት እና ምርምር ዋናውን የስነምግባር ችግር መለየት።
ደረጃ 2	ባለድርሻ አካላትን እና በውሳኔው የሚጎዱትን ወይም የሚጠቀሙትን መለየት።
ደረጃ 3	የተለያዩ አማራጮችን በማዘጋጀት ሊሆኑ የሚችሉ መፍትሄዎችን መፈለግ።
ደረጃ 4	የእያንዳንዱን አማራጭ ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች ማመዛዘን።
ደረጃ 5	ችግሩን በተሻለ ሁኔታ የሚፈታውን አማራጭ መምረጥ እና ማረጋገጥ።

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የስነምግባር ችግሮችን ለመፍታት አምስቱን ቅደም ተከተሎች በቅደም ተከተል ለመጠቀም በሚያስፈልግበት ጊዜ ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የእያንዳንዱን አማራጭ ጠንካራ እና ደካማ ጎን ሳያመዛዝኑ በቀጥታ ወደ መጨረሻው ምርጫ መሸጋገር አይገባም።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 3-43 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሀገር እና መንግሥት

የፓርላሜንታዊ እና የፕሬዝዳንታዊ ስርዓት ልዩነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥየአስፈፃሚው አመራረጥ · ተጠሪነት · የመንግስትና የሀገር መሪ · +1

ባህሪ	የፓርላሜንታዊ ስርዓት	የፕሬዝዳንታዊ ስርዓት
የአስፈፃሚው አመራረጥ	ጠቅላይ ሚኒስትሩ በፓርላማው አብላጫ ድምፅ ካገኘው አካል ይመረጣል	ፕሬዝዳንቱ በቀጥታ በህዝብ ይመረጣል
ተጠሪነት	አስፈፃሚው ተጠሪነቱ ለህግ አውጪው (ለፓርላማው) ነው	አስፈፃሚው ለህግ አውጪው ተጠሪ አይደለም
የመንግስትና የሀገር መሪ	የተከፋፈለ፦ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ዋና አስፈፃሚ ሲሆን ፕሬዝዳንቱ ወይም ንጉሱ የክብር መሪ ነው	የተጣመረ፦ ፕሬዝዳንቱ የሀገርም የመንግስትም መሪ ነው
የስልጣን ክፍፍል	የስልጣን ውህደት ይታያል፤ ሚኒስትሮች የፓርላማ አባላት ሊሆኑ ይችላሉ	ግልጽ የስልጣን ክፍፍል እና የቁጥጥር ስርዓት (checks and balances) አለ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የመንግስት ስርዓቶችን በአስፈፃሚው አመራረጥ፣ በተጠሪነት እና በስልጣን ግንኙነት ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በፓርላሜንታዊ ስርዓት የሀገር መሪ እና የመንግስት መሪ የተለያዩ ሰዎች ሲሆኑ፣ በፕሬዝዳንታዊ ስርዓት ግን አንድ ግለሰብ ሁለቱንም ስልጣን ይይዛል።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 44-85 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በስቴት እና በመንግስት መካከል ያለው ልዩነትየማጣቀሻ ሠንጠረዥየፅንሰ ሀሳብ ስፋት · ባህሪ · ቆይታ · +1

መስፈርት	ስቴት (ሀገር)	መንግስት
የፅንሰ ሀሳብ ስፋት	ሰፊ ፅንሰ ሀሳብ ሲሆን ህዝብን፣ ግዛትን፣ መንግስትንና ሉዓላዊነትን ያካትታል	ጠባብ ፅንሰ ሀሳብ ሲሆን ከስቴት አራት አካላት አንዱ ብቻ ነው
ባህሪ	ረቂቅ (Abstract) የሆነ ማህበራዊ አደረጃጀት ነው	ተጨባጭ (Concrete) የሆኑ ሰዎችና ተቋማት ስብስብ ነው
ቆይታ	ዘላቂ እና ቋሚ ባህሪ አለው	ጊዜያዊ ሲሆን በየጊዜው ይቀያየራል
ከሰው ጋር ያለው ዝምድና	ለውጫዊ ማህበረሰብ የሚመጣ (Extrinsic) ነው፤ ያለ ስቴት መኖር ይቻላል	ከተፈጥሮ ጋር የተያያዘ (Intrinsic) ነው፤ ያለ አስተዳደር መኖር አይቻልም

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በስቴት (ሀገር) እና በመንግስት መካከል ያለውን ግንኙነትና መሠረታዊ ልዩነቶች ለማብራራት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ስቴት እና መንግስት አንድ አይነት ፅንሰ ሀሳብ አይደሉም። መንግስት የስቴቱ የውሳኔ አፈፃፀም ወኪል ወይም አእምሮ ብቻ ነው።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 44-85 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሦስቱ የስቴት መዋቅር ዓይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥአሀዳዊ (Unitary) · ፌዴራላዊ (Federal) · ኮንፌዴራላዊ (Confederal)

የስቴት መዋቅር	የስልጣን ክፍፍል	ሉዓላዊነት	ምሳሌዎች
አሀዳዊ (Unitary)	ስልጣን በማዕከላዊ መንግስት እጅ የተማከለ ነው፤ ክፍሎች ውክልና ብቻ አላቸው	በማዕከላዊው መንግስት እጅ ብቻ ይገኛል	እንግሊዝ፣ ፈረንሳይ፣ ኬንያ፣ ቻይና
ፌዴራላዊ (Federal)	ስልጣን በህገ መንግስት ለማዕከላዊና ለክልል መንግስታት ተከፋፍሏል	በማዕከላዊ እና በክልል መንግስታት መካከል የተጋራ ነው	ኢትዮጵያ፣ አሜሪካ፣ አውስትራሊያ
ኮንፌዴራላዊ (Confederal)	ማዕከሉ ደካማ አስተባባሪ ብቻ ነው፤ አባላት ስልጣናቸውን ይዘው ይቆያሉ	ሙሉ በሙሉ በአባል ሀገራቱ እጅ ተጠብቆ ይቆያል	የአውሮፓ ህብረት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አሀዳዊ፣ ፌዴራላዊ እና ኮንፌዴራላዊ የመንግስት መዋቅሮችን በስልጣን ክፍፍልና በሉዓላዊነት መሰረት ለማነጻጸር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ፌዴራላዊ መዋቅር መከተል በራሱ ዲሞክራሲያዊ አያደርግም፤ አሀዳዊ መሆንም ፀረ ዲሞክራሲያዊ አያደርግም። ዲሞክራሲ በመንግስታት ቁርጠኝነት ላይ የተመሰረተ ነው።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 44-85 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ዲሞክራሲ

ዴሞክራሲ ማለት ህገወጥነት ወይም እንደፈለጉ መሆን አይደለምየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የግል ነፃነትን እና የዴሞክራሲያዊ ህጎችን እንዲሁም ደንቦችን የተመለከቱ የተሳሳቱ አመለካከቶችን ለመገምገም ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ዴሞክራሲ ማለት ህግና ደንብን መጣስ ወይም ኃላፊነትን እንደፈለጉ መተው ማለት አይደለም። የህግ የበላይነት ሁሉም ሰው ለህግ እንዲገዛ የሚያስገድድ የዴሞክራሲ መሰረታዊ መርህ ነው።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 86-120 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ባህላዊ የዴሞክራሲ ተቋማትየማጣቀሻ ሠንጠረዥኦሮሞ · ወጀራት · ወላይታ · +3

ማህበረሰብ	ባህላዊ ተቋም	ዋና ተግባር
ኦሮሞ	ገዳ	አጠቃላይ አስተዳደር፣ ሰላማዊ የስልጣን ሽግግር እና የግጭት አፈታት
ወጀራት	ካንቺ	ማህበራዊና ባህላዊ አስተዳደር፣ ሰላም፣ ፀጥታ እና ፍትህ ማስፈን
ወላይታ	አዋስያ	የግጭት አፈታት እና በተከራካሪዎች መካከል የካሳ ስርዓት ማከናወን
ሲዳማ	ሉዋ	ሰላማዊ የስልጣን ሽግግርን ለተተኪ ማስተላለፍ
ጉራጌ	የጆካ እና ጎርደና	የህግ ማውጣት እና የዳኝነት ተግባራትን ያጣመረ ባህላዊ ጉባኤ
ከምባታ	ሴራ (ማሪየታ)	ለእውነት ባለው ቁርጠኝነት ማህበራዊ ግንኙነቶችን የሚመራ ደንብ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኢትዮጵያን ማህበረሰቦች ከባህላዊ ተቋሞቻቸው እና ከአስተዳደር ወይም ከግጭት አፈታት ሚናቸው ጋር ለማዛመድ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የሲዳማ የስልጣን ሽግግር ስርዓት የሆነውን ሉዋን ከወላይታ የግጭት አፈታት ተቋም ከአዋስያ ጋር አያምታቱ።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 86-120 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዴሞክራሲያዊ ምርጫ መስፈርቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥነፃ ምርጫ · ፍትሃዊ ምርጫ · ወቅታዊ ምርጫ · +2

የምርጫ መርህ	ትርጉም ወይም መስፈርት
ነፃ ምርጫ	ሁሉም ዜጎች ያለምንም ፍርሃትና ማስፈራራት የመረጡትን ዕጩ የመምረጥ እድል የሚያገኙበት ነው።
ፍትሃዊ ምርጫ	ሁሉም ድምፆች እኩል ዋጋ ኖሯቸው ያለማጭበርበር በትክክል የሚቆጠሩበት ነው።
ወቅታዊ ምርጫ	ምርጫዎች አስቀድሞ በተወሰነ ቋሚ የጊዜ ልዩነት በመደበኛነት የሚካሄዱበት ነው።
ሁለንተናዊ የድምፅ መብት	ሁሉም አዋቂ ዜጎች ያለ ሀብት፣ ጾታ፣ ብሄር ወይም ማህበራዊ ደረጃ ልዩነት ድምፅ የመስጠት መብት አላቸው።
ምስጢራዊ ድምፅ አሰጣጥ	የመራጩ ምርጫ ሙሉ በሙሉ ሚስጥራዊ ሆኖ ከማናቸውም ጫናዎች የሚጠበቅበት ነው።

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የነፃ፣ ፍትሃዊ፣ ወቅታዊ ምርጫዎች፣ ሁለንተናዊ የድምፅ መብት እና ምስጢራዊ ድምፅ አሰጣጥ ትርጉሞችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ነፃ የሚያመለክተው ያለማስፈራራት የመምረጥ መብትን ሲሆን፣ ፍትሃዊ ግን የድምፅ እኩል ዋጋንና ትክክለኛ ቆጠራን ያመለክታል።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 86-120 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሕገ መንግሥታዊነት

በሕገ መንግሥት እና በሕገ መንግሥታዊነት መካከል ያለው ልዩነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሕገ መንግሥት ሰነድ መኖር እና በሕገ መንግሥታዊ አስተዳደር ተግባራዊነት መካከል ያለውን ልዩነት ለመረዳት ይህንን ካርድ ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የተጻፈ ሕገ መንግሥት መኖሩ ብቻ ሕገ መንግሥታዊነትን ያረጋግጣል ብለው አያስቡ። ሕገ መንግሥታዊነት የመንግሥት ሥልጣን በተግባር የተገደበ መሆኑን እና ሕጎቹ በመንግሥትም ሆነ በዜጎች መከበራቸውን ይጠይቃል።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ከገጽ 121 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሰብዓዊ መብቶች

ሕገ መንግሥት እና ሕገ መንግሥታዊነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሕገ መንግሥትን እንደ ሰነድ እና ሕገ መንግሥታዊነትን እንደ አሠራር ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የተጻፈ ሕገ መንግሥት መኖሩ ብቻውን ሕገ መንግሥታዊነት አለ ማለት አይደለም። ሕገ መንግሥታዊነት የመንግሥት ሥልጣን በተግባር መገደቡን እና ሕጉ መከበሩን ይጠይቃል።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 120-148 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ዋነኛ ተግዳሮቶችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታን የሚያደናቅፉ መዋቅራዊና ተቋማዊ ችግሮችን ለመዘርዘር ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የሀብት እጥረትን ብቻ አይጥቀሱ። መማሪያ መጽሐፉ ጠንካራ ተቋማት አለመኖርን፣ የፓርቲዎች አለመደጋገፍን፣ ግንዛቤ ያለው ማኅበረሰብ አለመኖርን፣ የሚዲያ ተደራሽነት ማነስን፣ ደካማ የፖለቲካ ተሳትፎን እና ድህነትን ለይቶ ያስቀምጣል።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 120-148 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የግጭት አፈታት እና የሰላም ግንባታ

የሰላም ጽንሰ-ሀሳብ እና የሰላም ግንባታሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

እውነተኛ ሰላምን ለመተርጎም እንዲሁም የሰላም ግንባታ የሚከናወንበትን ጊዜ እና ዓላማ ለማብራራት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሰላም ማለት የጦርነት ወይም የውጥረት አለመኖር ብቻ ሳይሆን የፍትህ፣ የህግ እና የሥርዓት መኖር ጭምር ነው።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 149-209 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የግጭት አፈታት ዘዴዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥድርድር (Negotiation) · ሽምግልና (Mediation) · ግልግል ዳኝነት (Arbitration) · +1

ዘዴ	የሦስተኛ ወገን ሚና	ውሳኔ ሰጪ
ድርድር (Negotiation)	ሶስተኛ ወገን የለም (ቀጥተኛ ውይይት)	ግጭት ውስጥ ያሉ ወገኖች
ሽምግልና (Mediation)	ገለልተኛ አሸማጋይ ተግባቦትን ያግዛል	ግጭት ውስጥ ያሉ ወገኖች
ግልግል ዳኝነት (Arbitration)	የተመረጠ ግልግል ዳኛ ጉዳዮችን ያዳምጣል	ግልግል ዳኛ (አስገዳጅ ውሳኔ)
የፍርድ ቤት ክርክር (Litigation)	በመደበኛ የህግ ፍርድ ቤት ውስጥ ያለ ዳኛ	ዳኛ (መደበኛ ህጋዊ ውሳኔ)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሦስተኛ ወገን ተሳትፎ እና በውሳኔ ሰጪነት ስልጣን ላይ ተመስርተው ሰላማዊ የግጭት አፈታት ዘዴዎችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

አስታራቂ (mediator) በወገኖች ላይ አስገዳጅ ውሳኔ የማሳለፍ ስልጣን የለውም፤ ዳኛ ወይም አርቢትሬተር ግን አስገዳጅ ውሳኔ ይሰጣል።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 149-209 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ባህላዊ የግጭት አፈታት እና ጃርሱማሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ባህላዊ የሰላም ግንባታ ተቋማትን እና በኦሮሚያ የሚገኘውን የጃርሱማ ባህላዊ የግጭት አፈታት ስርዓት ባህሪያትን ለማብራራት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ባህላዊ የግጭት አፈታት ዘዴዎች ትኩረት የሚያደርጉት በቅጣት ላይ ሳይሆን በዕርቅ፣ በይቅርታ እና በካሳ ላይ ነው።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ገጽ 149-209 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ሂሳዊ አስተሳሰብ እና የችግር ፈቺነት ክህሎት

ዋና ዋና የሂሳዊ አስተሳሰብ ክህሎቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥመረዳት እና መግለጽ · ግንኙነቶችን መለየት · ተዓማኒነትን መገምገም · +3

ክህሎት	ትርጉም
መረዳት እና መግለጽ	የልምዶችን፣ የክስተቶችን እና የእምነቶችን ፋይዳ መረዳት እና መግለጽ
ግንኙነቶችን መለየት	በአረፍተ ነገሮች መካከል የታሰቡ እና ትክክለኛ የአስተሳሰብ ግንኙነቶችን መገንዘብ
ተዓማኒነትን መገምገም	የመግለጫዎችን እና የገለጻዎችን እውነተኝነት እንዲሁም ምክንያታዊ ጥንካሬ መመዘን
ምክንያታዊ መደምደሚያዎች ላይ መድረስ	ትክክለኛ መደምደሚያዎች ላይ ለመድረስ እና አስተያየቶችን ለመመስረት የሚያስፈልጉ ነጥቦችን መለየት
ማብራሪያ	ምክንያታዊ መከራከሪያዎችን በመጠቀም አስተሳሰብን መግለጽ እና ማረጋገጥ
ራስን መቆጣጠር	የራስን የእውቀት እንቅስቃሴዎች እና ምክንያታዊ አስተሳሰብን በንቃት መከታተል እና ማረም

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሂሳዊ አስተሳሰብ እና ችግር አፈታት ውስጥ የሚተገበሩ የአስተሳሰብ ክህሎቶችን ለማዛመድ ወይም ለመተርጎም ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ራስን መቆጣጠር (Self-regulation) የሚያተኩረው የራስን አስተሳሰብ በመገምገም እና በማረም ላይ እንጂ ሌሎች ሰዎችን በመቆጣጠር ላይ አይደለም።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ከገጽ 210 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በውሳኔ አሰጣጥ ውስጥ የሂሳዊ አስተሳሰብ ደረጃዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥደረጃ 1 · ደረጃ 2 · ደረጃ 3 · +4

ደረጃ	ምዕራፍ	መግለጫ
ደረጃ 1	ውሳኔውን መለየት	የሚደረገውን ውሳኔ ባህሪ መግለጽ
ደረጃ 2	አግባብነት ያላቸውን መረጃዎች መሰብሰብ	ውስጣዊ እና ውጫዊ አግባብነት ያላቸውን መረጃዎች መሰብሰብ
ደረጃ 3	አማራጮችን መለየት	ሊሆኑ የሚችሉ እና ተፈላጊ የድርጊት እርምጃዎችን መዘርዘር
ደረጃ 4	ማስረጃዎችን ማመዛዘን	አማራጮችን መገምገም እና በግል እሴቶች ላይ ተመስርቶ ቅድሚያ መስጠት
ደረጃ 5	ከአማራጮች መካከል መምረጥ	ቅድሚያ ከተሰጣቸው አማራጮች መካከል ምርጡን አማራጭ መምረጥ
ደረጃ 6	እርምጃ መውሰድ	የተመረጠውን አማራጭ መተግበር
ደረጃ 7	ውሳኔውን እና ውጤቱን መገምገም	ውሳኔው የተለየውን ፍላጎት ያሟላ መሆኑን ማረጋገጥ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ትክክለኛ ውሳኔዎችን ለመወሰን የሚያስፈልገውን ባለሰባት ደረጃ የሂሳዊ አስተሳሰብ ሂደት ለመግለጽ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የመጨረሻው ግምገማ ፍላጎቱ እንዳልተሟላ ካሳየ፣ ውጤታማ ያልሆነውን ውሳኔ ከመጠበቅ ይልቅ የቀደሙትን ደረጃዎች እንደገና ይድገሙ።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ከገጽ 210 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የችግር አፈታት ቅደም ተከተሎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥደረጃ 1 · ደረጃ 2 · ደረጃ 3 · +3

ደረጃ	ስም	ዋና ተግባር
ደረጃ 1	ችግሩን መግለጽ	የችግሩን አውድ፣ ዳራ እና ጠቋሚዎች መለየት
ደረጃ 2	መሰረታዊ መንስኤዎችን መወሰን	የችግሩን ምንጭ መመርመር እና መረዳት
ደረጃ 3	አማራጭ መፍትሄዎችን ማዘጋጀት	አነስተኛ ውጤታማ የሆኑ አማራጮችን መፈለግ፣ ማመዛዘን እና መቀነስ
ደረጃ 4	መፍትሄ መምረጥ	ከፍተኛ ጠቀሜታ ያለውን የተሻለ አማራጭ መምረጥ
ደረጃ 5	መፍትሄውን ተግባራዊ ማድረግ	የተመረጠውን እቅድ፣ ውሳኔ ወይም ስምምነት ወደ ተግባር መቀየር
ደረጃ 6	ውጤቱን መገምገም	ውጤታማነትን መገምገም እና ውጤቶችን መከታተል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ስድስቱን ተከታታይ የችግር መፍቻ ደረጃዎች ለመለየት ወይም በቅደም ተከተል ለማስቀመጥ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የቀደመውን ደረጃ ሳያጠናቅቁ ደረጃዎችን መዝለል ወይም ወደ ቀጣዩ መሻገር አይቻልም።

ከGrade 8 Citizenship Education፣ ከገጽ 210 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ተመሳሳይ ትምህርት በሌሎች ክፍሎች

ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።

የ8ኛ ክፍል ሌሎች ትምህርቶችዎ

በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።

ተማሪዎች የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

የ8ኛ ክፍል ዜግነትና ሥነ ምግባር ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?: ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 7 ምዕራፎች የተወሰዱ 16 ካርዶች፦ የበጎ ምግባር ሥነምግባር፣ ሀገር እና መንግሥት፣ ዲሞክራሲ፣ ሕገ መንግሥታዊነት፣ ሰብዓዊ መብቶች፣ የግጭት አፈታት እና የሰላም ግንባታ እና ሂሳዊ አስተሳሰብ እና የችግር ፈቺነት ክህሎት። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።
እነዚህ ለ8ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይረዳሉ?: አዎ። 8ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና ይወስዳል፤ እነዚህም ፈተናው እንዲያውቋቸው የሚጠብቃቸው የዜግነትና ሥነ ምግባር ሕጎችና ቀመሮች ናቸው። ካለፉት ዓመታት የተወሰዱ ፈተናዎችም ከእያንዳንዱ ጥያቄ ጀርባ የተሠራ መልስ ይዘው በዚሁ ድረ ገጽ በነጻ አሉ።
እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?: ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 8 Citizenship Education ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።
ይህ ነጻ ነው?: አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።
ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?: 30 ኦገስት 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ያጥኑ፣ ከዚያም ራስዎን ይፈትኑ

ተማሪ እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ