Bu'aan kutaa 12ffaa ba'eera; bu'aa kee eessatti akka ilaaltu

Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa

Fayyaa fi Ispoortii kutaa 7

Fayyaa fi Ispoortii kutaa 7 Temari irratti kaardii qayyabannaa 11 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.

11
Kaardii
7
Boqonnaawwan
Grade 7 Health and Physical Education
Kitaaba
Bilisa
Gatii
30 Hagayya 2026
Mirkaneeffannaa dhumaa
01

Yaad-rimeewwan Barnoota Qaamaa fi Ispoortii

SeeraGochoota QulqullinaaKaayyoo
1Madaa qulqulleessuu fi haguuguuJirmiin fi xuriin gara qaamaatti akka hin seenne ittisuuf
2Harka dhiqachuu yookiin qaama dhiqachuuDafqa dhabamsiisuu fi qulqulluu ta'anii turuuf
3Uffata fi meeshaa ispoortii qulqulleessuuSochii booda fayyaa fi qulqullina dhuunfaa eeguuf

Yoom akka itti fayyadamtu

Sochii qaamaa keessatti hirmaachuu dura, yeroo sochii fi booda tarkaanfiiwwan qulqullinaa bu'uuraa kanatti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Yeroo sochii qaamaa madaa banaa ta'e utuu hin haguugin hin dhiisinaa, jirmiin fi xuriin dhibee fiduu danda'u.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 1-15 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

02

Guddina Hawaasummaa fi Miiraa

Yoom akka itti fayyadamtu

Qaama tasgabbeessuu fi xiyyeeffannoo sammuu dabaluuf yeroo dallantan, yaaddoftan ykn garmalee jeeqamtan itti fayyadamaa.

Of eeggadhu

Hafuura baafannaa hin ariifachiisinaa: yeroo hafuura fudhattan suuta 'Ani...' jedhaa, yeroo baastan immoo jecha tasgabbii keessan fayyadamaa.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 16-28 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

03

Ga'umsa Qaamaa

Yoom akka itti fayyadamtu

Tartiiba sirrii shaakala push-ups, squat jumps, fi fooyya'aa pull-ups hojjechuuf yookiin ibsuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Push-ups keessatti quba miilaatiin dhaabbachuun yoo ulfaate, qajeellummaa qaamaa balleessuu mannaa jilbaan lafa tuquun hojjedhu.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 29-45 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

04

Bu'uuraalee Atileetiksii

Yoom akka itti fayyadamtu

Fiigicha wal-harkaa fuudhiinsa meetira 4x100 yookiin 4x400 keessatti ulee fiigdota gidduutti walitti dabarsuuf gargaara.

Of eeggadhu

Uleen daangaa meetira 20 keessatti qofa walitti dabarfamuu qaba, akkasumas fiigicha 4x100m keessatti simataan gara duubatti ilaaluu hin qabu.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 46-58 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Yoom akka itti fayyadamtu

Fiigicha gufuu keessatti saffisaan fi sirnaan gufuuwwan irra utaaluuf gargaara.

Of eeggadhu

Miilli inni dura gufuu irra darbu (lead leg) guutummaatti diriiruu hin qabu, akkasumas kallattii dogoggoraatiin gara gufuutti dhiyaachuun dhorkaadha.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 46-58 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

05

Jiimnaastiksii

TartiibaGocha
1Afata irra dhaabbadhu, miila walitti qabiitii taa'i, harka bal'ina ceekuutin gara fuulduraatti diriirsi.
2Areeda gara lapheetti qabachuun mataa gidduu harkatti gadi qabi.
3Miila qajeelchuu fi quba miilaa diriirsuun dugda gubbaatiin gara fuulduraatti marami.
4Harka osoo lafa hin qabatin qajeeltee ol dhaabbadhu.

Yoom akka itti fayyadamtu

Afata irratti maramuu fuulduraa bu'uura ta'e jalqabaa hanga xumuraatti sirriitti raawwachuuf tartiiba kanatti fayyadami.

Of eeggadhu

Gubbicha mataatiin hin maramin, akkasumas yeroo ol dhaabbattu deeggersa harkaatiin lafa hin dhiibin.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 59-72 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

TartiibaGocha
1Bal'ina ciqilee safariitii quboota walitti qabachuun bu'uura rog-sadee afata irratti uumi.
2Gubbicha addaa harka kee keessatti afata irra kaa'i.
3Mudhii ol kaasi, miila qajeelchi, mudhiin ceekuudhaan wal qixxee ta'utti miila gara addaatti as dhiheessi.
4Jilboota suuta gara lapheetti fidi, sekondii 5f tursiisi, sana booda miila suuta qajeelchi.
5Mataa gara gidduu harkaatti gadi qabiitii gara fuulduraatti marami.

Yoom akka itti fayyadamtu

Dhaabbii mataa madaallii qabuu fi miidhaa hin qabne maramuu fuulduraan walqabsiisee raawwachuuf tartiiba kanatti fayyadami.

Of eeggadhu

Mataa bu'uura rog-sadee harkaatiin tolfamee ala hin kaayin, akkasumas mataa gara gidduu harkatti osoo hin galchin hin maramin.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 59-72 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

06

Dandeettiiwwan Bu'uuraa Shooting fi Spike

Gosa DhahaaFaayidaa GuddaaHaala MiilaaDogoggora Barame
Keessa miilaaQajeelummaa olaanaa fi dhaha gabaabaaGara alatti garagaleeQubaan dhahuu
Irra miilaa guutuuHumna olaanaa fi dhaha dheeraaQubni gara lafaatti gadi qajeeleeKubbaa handhuuraa olitti dhahuu
Alaa miilaaKallattii kubbaa dabsuufQubni gara keessaatti garagaleeHordoffii dhabuu

Yoom akka itti fayyadamtu

Dhahichi qajeelummaa, humna olaanaa yookiin dabaa barbaaduu isaa irratti hundaa'uun kutaa miilaa sirrii filachuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Irra miilaatiin yeroo dhooftu gara duubatti hin hir'atin, kun madaallii si dhabsiisa.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 73-91 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

SadarkaaGocha Ijoo
1. SiqannaaAriitii dabaluuf gara fuulduraatti fiiguu fi miila harka dahuun faallaa ta'een ejjechuu.
2. Ol utaaluuHumna guddaa uumuuf miila ka'umsaatiin gara oliitti humnaan utaaluu.
3. DhahuuHarka dhahu ol kaasanii gara duubatti gochuun koofya digrii 90 uumuu fi fuulduratti darbachuu.
4. QubachuuDhiibbaa hir'isuuf jilba dachasuun miila ka'umsaa irratti qubachuu.

Yoom akka itti fayyadamtu

Kubbaa harkaa keessatti ittistoota irraan ol utaaluun goolitti galchuuf sadarkaalee afan kana hordofi.

Of eeggadhu

Jilba qajeelaan hin qubatin, dhiibbaa qubannaa hir'isuuf jilba dachasuun dirqama.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 73-91 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

07

Sirboota fi Taphoota Aadaa Itoophiyaa fi Afrikaa

AmalaIbsa
Hamma dirreeDheerinni 90 m hanga 100 m, bal'inni 45 m hanga 50 m
Kubbaa (Ruree)Ulfaatina 100 g, naanna'a 25 cm hanga 30 cm
UleeUlfaatina 500 g hanga 550 g, dheerina 100 cm
Baay'ina taphattootaaTaphattoota 10 (eegaa goolii 1 dabalatee) fi bakka buutota 5
Yeroo taphaaWalakkaa daqiiqaa 30 lama boqonnaa daqiiqaa 10 waliin

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo dirreefi meeshaalee tapha Qilleetiif qopheessitu seerotaafi qajeelfamoota kanatti fayyadami.

Of eeggadhu

Yeroo taphaatti ulee guggeeffame sarbaa yookiin jilba morkataa ol kaasuun gonkumaa dhowwaadha.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 92 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

KutaaDhiiraDubara
Bal'ina dirree10 m fi 10 m7 m fi 10 m
Ulfaatina eeboo650 g hanga 700 g600 g hanga 650 g
Dheerina eeboo2 m2 m
Fageenya darbiinsaa10 m10 m

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo tapha Qorboo qopheessitu, taphattu yookiin murteessitu seerotaafi qajeelfamoota kanatti fayyadami.

Of eeggadhu

Geengoo sana eeboodhaan dhaabuun qabxii 2 kan kennisiisu yoo ta'u, geengoo garagalu eeboodhaan tuquun qabxii 1 qofa kenna.

Grade 7 Health and Physical Education, fuula 92 irraa eegalee irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Barnoonni kun kutaawwan biroo keessatti

Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.

Gaaffii barattoonni gaafatan

Kaardiiwwan Fayyaa fi Ispoortii kutaa 7 maal haguugu?
Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 7 irraa kaardii 11: Yaad-rimeewwan Barnoota Qaamaa fi Ispoortii, Guddina Hawaasummaa fi Miiraa, Ga'umsa Qaamaa, Bu'uuraalee Atileetiksii, Jiimnaastiksii, Dandeettiiwwan Bu'uuraa Shooting fi Spike fi Sirboota fi Taphoota Aadaa Itoophiyaa fi Afrikaa. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.
Kutaa 7 keessatti qormaanni biyyaalessaa ni jiraa?
Hin jiru. Itoophiyaan qormaata biyyaalessaa kan kennitu kutaa 6, kutaa 8 fi kutaa 12 qofaafi. Kaardiiwwan kunneen qormaata mana barumsaa keetiif, akkasumas qormaata biyyaalessaa waggaa muraasa booda dhufuuf oolu.
Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?
Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 7 Health and Physical Education irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.
Kun bilisaa?
Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.
Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?
30 Hagayya 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Qayyabadhu; ergasii of qori

Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi
SeeniHerrega kee bani