Kaardiiwwan Fayyaa fi Ispoortii kutaa 9 maal haguugu?

Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 4 irraa kaardii 8: Ispoortii fi Hawaasa, Fayyaa fi Ga'umsa Qaamaa, Atileetiksii fi Kubbaa Miilaa. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.

Kutaa 9 keessatti qormaanni biyyaalessaa ni jiraa?

Hin jiru. Itoophiyaan qormaata biyyaalessaa kan kennitu kutaa 6, kutaa 8 fi kutaa 12 qofaafi. Kaardiiwwan kunneen qormaata mana barumsaa keetiif, akkasumas qormaata biyyaalessaa waggaa muraasa booda dhufuuf oolu.

Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?

Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 9 Health and Physical Education irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.

Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.

Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?

30 Hagayya 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Yaadannoo gabaabaa fi kaardii qayyabannaa bilisaa

Fayyaa fi Ispoortii kutaa 9

Fayyaa fi Ispoortii kutaa 9 Temari irratti kaardii qayyabannaa 8 qaba; boqonnaawwan sirna barnoota biyyaalessaa Itoophiyaatiin qindaa'an. Kaardiin tokkoon tokkoon yeroo seerichi hojjetu, mallattoon isa keessa jiru maal bakka akka bu'u, akkasumas dogoggora barattoonni caalaatti irratti kufan ni ibsa. Bilisaan dubbifamu; herregas hin gaafatan.

8
Kaardii: 4
Boqonnaawwan: 4
Gabatee wabii: Grade 9 Health and Physical Education
Kitaaba: Bilisa
Gatii: 30 Hagayya 2026
Mirkaneeffannaa dhumaa

Ispoortii fi Hawaasa

Dhorkaa Doopiingii fi Miidhaawwan IsaaSeera

Yoom akka itti fayyadamtu

Sababoota doopiingiin itti dhorkamee fi miidhaawwan inni fayyaa fi dorgommii ispoortii irratti fidu ibsuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

Adabbiin doopiingii dorgommii irraa dhorkamuu fi meedaaliyaa dhabuu qofa miti: lilmoo qulqullina hin qabneen dhibee akka HIV fi hepaataayitisii qabamuu dabalatee miidhaa maqaa balleessii hawaasummaa fida.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 1-13 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Dameewwan Murtee VARGabatee wabiiGalchiiwwan · Murteewwan Penalty · Kaardii diimaa kallattii · +1

Taatee	Gahee VAR
Galchiiwwan	Galchiin tokko kennamuu isaa dura dambii darbuun jiraachuu fi kubbaan sararicha guutummaatti qaxxaamuruu isaa mirkaneessa.
Murteewwan Penalty	Penalty kick kennuu yookiin dhowwachuu ilaalchisee murteen ifatti dogoggora ta'e akka hin kennamne mirkaneessa.
Kaardii diimaa kallattii	Taphataa dirreerraa baasuu yookiin dhiisuu ilaalchisee murteen ifatti dogoggora ta'e akka hin darbine mirkaneessa.
Eenyummaa dogoggoraa	Nidhaamni akka sirreeffamuuf yeroo taphataan dogoggoraa akeekkachiisni kennamuuf yookiin dirreerraa baafamu abbaa murtii beeksisa.

Yoom akka itti fayyadamtu

Haalawwan tapha geeddaran afran kanneen gargaaraan abbaa seeraa viidiyoo (VAR) kubbaa miilaa keessatti gidduu seenuu danda'u adda baasuuf itti fayyadami.

Of eeggadhu

VAR dogoggora ifa ta'e kan ilaalu dameewwan afran qofa irratti: goolii, adabbii peenaalitii, kaardii diimaa kallattii, fi eenyummaa dogoggoraa sirreessuu dha. Falmiiwwan kaardii keelloo hin ilaallatu.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 1-13 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Fayyaa fi Ga'umsa Qaamaa

Gosoota Kotteeffannaa MaashaaGabatee wabiiConcentric · Eccentric · Isometric

Gosa Kotteeffannaa	Dheerina Maashaa	Sochii Naannoo Walqabsiisaa
Concentric	Shortens	Yes
Eccentric	Lengthens	Yes
Isometric	Constant	No

Yoom akka itti fayyadamtu

Kotteeffannaa concentric, eccentric fi isometric keessatti jijjiirama dheerina maashaa fi sochii walqabsiisaa adda baasuuf fayyadami.

Of eeggadhu

Kotteeffannaa isometric keessatti sochiin waan hin jirreef dhiphinni hin jiru jedhanii yaaduu. Dheerinni utuu hin jijjiiramin dhiphinni ni dabala.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 14-29 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Leenjii Ulfaatinaa Humna fi Danda'amummaafGabatee wabiiMuscular strength · Muscular endurance

Kaayyoo Leenjii	Sadarkaa Ulfaatinaa	Irra Deddeebii
Muscular strength	High	Low
Muscular endurance	Low	High

Yoom akka itti fayyadamtu

Ulaagaalee leenjii humna maashaa fi danda'amummaa maashaa ijaaruuf gargaaran gargar baasuuf fayyadami.

Of eeggadhu

Walitti madaallii irra deddeebii fi ulfaatinaa walmakaa gochuu. Ulfaatinni guddaan irra deddeebii xiqqaadhaan humna malee danda'amummaa hin ijaaru.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 14-29 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Atileetiksii

Tooftaa Kubbaa Miilaa Addaan RukutuuMala

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo kubbaan qilleensa irraan dhuftu dabarsuuf, ittisuuf, yookiin gara galmaatti rukutuuf adeemsa kana fayyadamaa.

Of eeggadhu

Kubbaa gubbaa mataatiin hin rukatinaa. Gubbaa mataatiin rukutuun dhukkubbii fida akkasumas kallattii balleessa, yeroo hunda addaan rukutaa.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 30-39 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Tooftaa Rukutta VoliibooliiMala

Yoom akka itti fayyadamtu

Tartiiba kana yeroo kubbaa saaphana gubbaan rukutuudhaan qabxii galchuuf tapha weeraraa gaggeessitu fayyadamaa.

Of eeggadhu

Kubbaan sarara ceekuu rukutaa duubatti akka darbu hin heyyaminaa. Kubbaa ceekuu duubatti rukutuun humnaafi sirrii ta'uu isaa hir'isa.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 30-39 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Kubbaa Miilaa

Safartuu Dirree Kubbaa Harkaa fi Dambiiwwan TaphaaGabatee wabiiHaga dirree · Haga galmii (olka'iinsa × bal'ina) · Fageenya sarara naannoo galmii · +7

Amala Dirree fi Taphaa	Safartuu yookaan Dambii
Haga dirree	$40\text{ m} \times 20\text{ m}$
Haga galmii (olka'iinsa $\times$ bal'ina)	$2\text{ m} \times 3\text{ m}$
Fageenya sarara naannoo galmii	$6\text{ m}$
Fageenya sarara free throw	$9\text{ m}$
Fageenya sarara penalty throw	$7\text{ m}$
Fageenya sarara daangessaa goalkeeparii	$4\text{ m}$
Bal'ina sarara galmii utuboota gidduu	$8\text{ cm}$
Bal'ina sararoota dirree biroo	$5\text{ cm}$
Turtii taphaa (umurii 16 fi isaa ol)	$2 \times 30\text{ min}$
Baay'ina taphattoota dirree irraa olaanaa garee tokkoof	$7$

Yoom akka itti fayyadamtu

Safartuuwwan dirree kubbaa harkaa, sararoota fi dambiiwwan taphaa beekuuf fayyadami.

Of eeggadhu

Sararri galchii gidduu positiitti 8 cm yoo ta'u, sararoonni dirree biroo hundi 5 cm dha.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 40-86 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Darbee Lay-up Harka GadiiMala

Yoom akka itti fayyadamtu

Yeroo socho'aa jirtutti gara saaphanaatti dhiyaachuun qabxii galchuuf fayyadami.

Of eeggadhu

Garmalee gara jala gabatee hin seenin, akkasumas yeroo utaaltu fuulduratti hin jallatin.

Grade 9 Health and Physical Education, fuula 40-86 irraa qophaa'e; osoo hin ba'in dura yeroo lama mirkanaa'e

Barnoonni kun kutaawwan biroo keessatti

Qormaanni waan kutaan gadii barsiise gaafachuu hin dhiisu. Kaardiiwwan kutaawwan sanaas as jiru.

Barnoota kutaa 9 kan biroo

Kutaa kana keessaa wanti hanga ammaatti kaardii qabu hundi.

Gaaffii barattoonni gaafatan

Kaardiiwwan Fayyaa fi Ispoortii kutaa 9 maal haguugu?: Kitaaba biyyaalessaa keessaa boqonnaawwan 4 irraa kaardii 8: Ispoortii fi Hawaasa, Fayyaa fi Ga'umsa Qaamaa, Atileetiksii fi Kubbaa Miilaa. Boqonnaa kamiyyuu fuuluma kana irratti kaardii tokkoon tokkoon fudhachuu dandeessa.
Kutaa 9 keessatti qormaanni biyyaalessaa ni jiraa?: Hin jiru. Itoophiyaan qormaata biyyaalessaa kan kennitu kutaa 6, kutaa 8 fi kutaa 12 qofaafi. Kaardiiwwan kunneen qormaata mana barumsaa keetiif, akkasumas qormaata biyyaalessaa waggaa muraasa booda dhufuuf oolu.
Kaardiiwwan kunneen eessaa dhufan?: Kitaaba Ministeera Barnootaa kutaa kanaaf qophaa'e, Grade 9 Health and Physical Education irraa fudhataman. Achumaan marsaan lammaffaa boqonnicha arguu hin dandeenye foormulaa, lakkoofsa dhaabbataa fi tarree gabatee tokkoon tokkoon irra deebi'ee shallaga; wanta inni mirkaneessuu hin dandeenye osoo hin ba'in qaba.
Kun bilisaa?: Eeyyee. Kaardiin as jiru hundi bilisaan dubbifama; waraqaan maxxansaaf qophaa'es bilisaan buufama. Lamaanuu herrega hin gaafatan.
Kun yeroo dhumaaf yoom mirkanaa'e?: 30 Hagayya 2026. Kaardiiwwan boqonnaa boqonnaadhaan dhufu; sararri tokkoon tokkoon isaanii jalaa yeroo kaardiin sun dhumaaf dubbifame agarsiisa.

Qayyabadhu; ergasii of qori

Temari kaardiiwwan kana gara gaaffii shaakalaatti jijjiira; utuu hojjettuu ni sirreessa; wanti si hin galinis barsiisaa AI tiin ni ibsama.

Bilisaan jalqabi