የ10ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?

ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 6 ምዕራፎች የተወሰዱ 28 ካርዶች፦ የፋይሎች አደረጃጀት፣ የኮምፒውተር ኔትወርክ፣ አፕሊኬሽን ሶፍትዌር፣ የምስል ፕሮሰሲንግ እና መልቲሚዲያ፣ የመረጃ እና የኮምፒውተር ደህንነት እና የፕሮግራሚንግ መሰረታዊያን። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።

በ10ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?

የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።

እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?

ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 10 Information Communication Technology ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።

ይህ ነጻ ነው?

አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።

ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?

6 ሴፕቴምበር 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ነጻ አጭር ማስታወሻዎች እና የማጠናከሪያ ካርዶች

የ10ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ

የ10ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ በተማሪ ላይ 28 የማጠናከሪያ ካርዶች አሉት፤ በአገር አቀፍ ሥርዓተ ትምህርቱ ምዕራፎች ተደራጅተዋል። እያንዳንዱ ካርድ ሕጉ መቼ እንደሚሠራ፣ በውስጡ ያለው እያንዳንዱ ምልክት ምን እንደሚወክልና ተማሪዎች በብዛት የሚሳሳቱበትን ነጥብ ይገልጻል። በነጻ ይነበባሉ፤ መለያም አይጠይቁም።

28
ካርዶች: 6
ምዕራፎች: 13
የማጣቀሻ ሠንጠረዦች: Grade 10 Information Communication Technology
መጽሐፍ: ነጻ
ዋጋ: 6 ሴፕቴምበር 2026
የመጨረሻ ማረጋገጫ

ሁሉም28የማጣቀሻ ሠንጠረዥ13የተለመደ ስህተት8ሕግ7

የፋይሎች አደረጃጀት

ፍፁም እና አንፃራዊ የፋይል አድራሻሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በፋይል ዛፍ መዋቅር ውስጥ የፋይልን ትክክለኛ መገኛ ቦታ ለመፃፍ ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

ፍፁም አድራሻ ሁልጊዜ ከስር ወይም ከ root ማውጫ የሚነሳ ሙሉ መንገድ ነው፤ አንፃራዊ አድራሻ ግን አሁን ከሚሰራበት ማውጫ ይጀምራል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 1-35 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ፋይልን ከሪሳይክል ቢን ውጭ ማጥፋትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተሰረዘ ፋይል መልሶ መገኘት መቻል አለመቻሉን ለማረጋገጥ ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

በ Shift እና Delete የተሰረዙ ፋይሎች ወደ ሪሳይክል ቢን ሳይገቡ ወዲያውኑ ይጠፋሉ፤ ስለዚህ መልሶ ማግኘት አይቻልም።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 1-35 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ድራይቭ እና ድራይቨርየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የማከማቻ ሃርድዌር መለያን ከመገናኛ ሶፍትዌር ለመለየት ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

ድራይቭ ማለት የፊደል መለያ የሚሰጠው የማከማቻ አካል ነው፤ ድራይቨር ግን ሃርድዌር ከስርዓተ ክወና ጋር እንዲገናኝ የሚያደርግ ሶፍትዌር ነው።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 1-35 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

ፋይል ማስገባት እና ማስወጣትሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በተለያዩ ፕሮግራሞች እና የፋይል አይነቶች መካከል መረጃ ለማስተላለፍ ይጠቀሙበታል።

ተጠንቀቁ

ማስገባት ወይም Import መረጃን ከውጭ ፋይል ወደ ፕሮግራም ያመጣል፤ ማስወጣት ወይም Export ደግሞ መረጃን ከፕሮግራም ወደ ውጭ ፋይል ይልካል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 1-35 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኮምፒውተር ኔትወርክ

የዳታ ማስተላለፊያ ዘዴዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥSimplex · Half-Duplex · Full-Duplex

የማስተላለፊያ ዘዴ	የመረጃ ፍሰት አቅጣጫ	በአንድ ጊዜ የማስተላለፍ አቅም	ተጨባጭ ምሳሌ
Simplex	Unidirectional	የለም (በአንድ አቅጣጫ ብቻ)	ከ Keyboard ወደ computer፣ monitor
Half-Duplex	Bidirectional	የለም (በአንድ ጊዜ አንድ device ብቻ)	Walkie-talkie፣ ባለ አንድ መስመር መንገድ
Full-Duplex	Bidirectional	አዎ (ሁለቱም devices በአንድ ጊዜ)	የTelephone network፣ ባለ ሁለት አቅጣጫ መንገድ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የመገናኛ መስመር በሲምፕሌክስ፣ በሃፍ ዱፕሌክስ ወይም በፉል ዱፕሌክስ ሁኔታ መስራቱን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

በሃፍ ዱፕሌክስ ማስተላለፍ በሁለቱም አቅጣጫ ይቻላል፤ ነገር ግን በአንድ ጊዜ አይደለም። በአንድ ጊዜ በሁለቱም አቅጣጫ ማስተላለፍ የሚቻለው በፉል ዱፕሌክስ ብቻ ነው።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 36-80 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኢተርኔት ቀጥተኛ እና የመስቀለኛ ገመዶች ልዩነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኔትወርክ መሳሪያዎችን እርስ በእርስ ለማገናኘት ትክክለኛውን የ RJ45 ገመድ አይነት ለመምረጥ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ቀጥተኛ (straight-through) ገመድ የተለያዩ መሳሪያዎችን (ኮምፒውተርን ከሃብ ወይም ከስዊች ጋር) ያገናኛል። መስቀለኛ (crossover) ገመድ ደግሞ ተመሳሳይ መሳሪያዎችን (ኮምፒውተርን ከኮምፒውተር ጋር) ያገናኛል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 36-80 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የ IPv4 አድራሻ ክፍሎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥClass A · Class B · Class C · +2

ክፍል	ከፍተኛ-ቅደም ተከተል ቢቶች	የመጀመሪያው ኦክቴት ክልል	ነባሪ ማስክ
Class A	0	0 - 127	255.0.0.0
Class B	10	128 - 191	255.255.0.0
Class C	110	192 - 223	255.255.255.0
Class D	1110	224 - 239	Multicast
Class E	1111	240 - 255	Experimental

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተሰጠውን IPv4 አድራሻ ክፍል፣ ነባሪ ማስክ ወይም የአድራሻ አገልግሎት ከመጀመሪያው ኦክቴት ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ክፍል D እና ክፍል E ነባሪ የሰብኔት ማስክ ወይም የሆስት አድራሻ የላቸውም፤ ምክንያቱም ክፍል D ለባለብዙ ስርጭት (multicast) እና ክፍል E ለሙከራ አገልግሎት ስለሚውሉ ነው።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 36-80 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የኔትወርክ ማስተላለፊያ ሚዲያዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥTwisted-Pair (UTP/STP) · Coaxial Cable · Fiber-Optic Cable · +2

የመተላለፊያ ሚዲያ	የሲግናል ዓይነት	የተለመደ ማያያዣ	አቅጣጫ
Twisted-Pair (UTP/STP)	የኤሌክትሪክ pulses	RJ45	Guided
Coaxial Cable	የኤሌክትሪክ signals	BNC	Guided
Fiber-Optic Cable	የብርሃን pulses	SC, ST, MT-RJ	Guided
Radio Waves	Electromagnetic	Omnidirectional antenna	Omnidirectional
Microwaves	Electromagnetic	Parabolic dish, Horn	Unidirectional

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የመተላለፊያ ሚዲያዎችን ከሲግናል ዓይነታቸው፣ ከማያያዣዎቻቸው እና ከስርጭት ባህሪያቸው ጋር ለማዛመድ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

የፋይበር ኦፕቲክ ገመድ የኤሌክትሪክ ፍሰትን ሳይሆን የብርሃን ምትን ስለሚመራ ከኤሌክትሪክ ጣልቃገብነት ሙሉ በሙሉ ነፃ ነው።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 36-80 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሳተላይት ምህዋር ክፍሎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥLEO (Low Earth Orbit) · MEO (Medium Earth Orbit) · GEO (Geostationary Earth Orbit)

የምህዋር ክፍል	ከፍታ	ከቫን አለን ቀበቶዎች አንጻር ያለው ቦታ
LEO (Low Earth Orbit)	$< 2000\text{ km}$	ከዝቅተኛው Van Allen belt በታች
MEO (Medium Earth Orbit)	$5000\text{ km} - 15000\text{ km}$	በሁለቱ Van Allen belts መካከል
GEO (Geostationary Earth Orbit)	$35786\text{ km}$	ከ equator በላይ ያለ ነጠላ orbit

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ሰው ሰራሽ ሳተላይቶችን በከፍታቸው እና ከቫን አለን የጨረራ ቀበቶዎች አንጻር ባላቸው ቦታ ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ሰፊ የከፍታ ክልል ካላቸው ከ LEO እና MEO በተለየ መልኩ GEO የሚገኘው በትክክል በ 35,786 ኪሎ ሜትር ከፍታ ላይ በአንድ ምህዋር ብቻ ነው።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 36-80 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አፕሊኬሽን ሶፍትዌር

የውሂብ ነባሪ አሰላለፍ በህዋስ ውስጥሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በስፕረድሺት ሴል ውስጥ የገባው መረጃ ቁጥር ወይም ጽሑፍ መሆኑን በነባሪ አሰላለፉ ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ጽሑፍ በነባሪ ወደ ታች-ግራ ይሰለፋል፤ ቁጥሮች ደግሞ ወደ ታች-ቀኝ ይሰለፋሉ።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 81-138 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በፎርሙላ ላይ የእኩል ይሆናል ምልክት መርሳትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በስፕረድሺት ውስጥ ፎርሙላዎችን በሚጽፉበት ጊዜ የስሌት ስህተቶችን ለማስወገድ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ማንኛውም ፎርሙላ በ Excel ውስጥ በእኩል ይሆናል (=) ምልክት መጀመር አለበት። ይህ ምልክት ከሌለ Excel እንደ ተራ ጽሑፍ ይቆጥረዋል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 81-138 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በፎርሙላዎች ውስጥ የስሌት ቅደም ተከተልሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ውስብስብ በሆኑ የ Excel ፎርሙላዎች ውስጥ የትኛው ስሌት መጀመሪያ እንደሚሰላ ለማወቅ ይህንን ቅደም ተከተል ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ቅንፍ እስካልገባ ድረስ ማባዛት እና ማካፈል ከመደመር እና መቀነስ በፊት ይከናወናሉ።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 81-138 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የተለመዱ የስፕረድሺት ፈንክሽኖችየማጣቀሻ ሠንጠረዥSUM · AVERAGE · COUNT · +2

ፈንክሽን	አገባብ	ዓላማ
SUM	=SUM(range)	የቁጥሮችን አጠቃላይ ድምር ያሰላል
AVERAGE	=AVERAGE(range)	የ arithmetic mean ያሰላል
COUNT	=COUNT(range)	ቁጥሮችን የያዙ cells ይቆጥራል
MAX	=MAX(range)	ትልቁን ዋጋ ይመልሳል
MIN	=MIN(range)	ትንሹን ዋጋ ይመልሳል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ Excel ውስጥ በብዛት ጥቅም ላይ የሚውሉ ስሌት ፈንክሽኖችን እና አገባባቸውን ለማስታወስ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

COUNT ቁጥር የያዙ ህዋሶችን ብቻ ይቆጥራል፤ ባዶ ወይም ጽሑፍ የያዙ ህዋሶችን አይቆጥርም።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 81-138 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

በ Transitions እና Animations መካከል ያለ ልዩነትየማጣቀሻ ሠንጠረዥወሰን · መነሻ (Trigger) · አተገባበር

ባህሪ	Slide Transition	Animation
ወሰን	ሙሉ slide	ነጠላ elements
መነሻ (Trigger)	በslides መካከል መንቀሳቀስ	በአንድ slide ውስጥ
አተገባበር	የslide እንቅስቃሴ effect	የtext, shape, ወይም picture effect

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በ PowerPoint ውስጥ በስላይድ ሽግግር እና በነጠላ አካላት አኒሜሽን መካከል ያለውን ልዩነት ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ትራንዚሽኖች በሙሉ ስላይዱ ላይ ብቻ ይተገበራሉ፤ አኒሜሽኖች ግን በስላይዱ ውስጥ ባሉ ነጠላ ጽሑፎች ወይም ምስሎች ላይ ይተገበራሉ።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 81-138 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የምስል ፕሮሰሲንግ እና መልቲሚዲያ

የክሊፕ ፍጥነት እና የቆይታ ጊዜ ደንብሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በቪዲዮ እና በድምፅ ማስተካከያ ውስጥ በማጫወቻ ፍጥነት፣ በፍሬም ብዛት እና በቆይታ ጊዜ መካከል ያለውን ግንኙነት ለማስረዳት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ክሊፕን ማፍጠን ፍሬሞችን ያስወግዳል፣ ቆይታውንም ያሳጥራል። ማዘግየት ደግሞ ፍሬሞችን ይደግማል፣ ርዝመቱንም ይጨምራል። ለድምፅ፣ ፍጥነት መቀየር ፒችን ይለውጣል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 139-181 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

መልቲሚዲያ እና ሃይፐርሚዲያን ማምታትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ቀጥተኛ የሆኑ የመልቲሚዲያ አቀራረቦችን እና በሃይፐርቴክስት የተሳሰሩ የሃይፐርሚዲያ መዋቅሮችን ለመለየት ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

መልቲሚዲያ ጽሑፍን፣ ድምፅን፣ ቪዲዮን እና አኒሜሽንን በዲጂታል መንገድ ያጣምራል። ሃይፐርሚዲያ ግን በሃይፐርቴክስት ፕሮግራሞች የተሳሰረ ቀጥተኛ ያልሆነ የመልቲሚዲያ አይነት ነው፣ ለምሳሌ ድረ-ገጽ።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 139-181 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አምስቱ የመልቲሚዲያ ደራሲነት ደረጃዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥ1. Analysis · 2. Design · 3. Development · +2

ደረጃ	ዋና ተግባር
1. Analysis	የproject ፍላጎቶችን እና ጥቅም ላይ የሚውሉ tools መወሰን።
2. Design	projectውን ለመዘርዘር storyboards መፍጠር።
3. Development	Data በማካተት የሚሰራ prototype መገንባት።
4. Evaluation	Prototype ሞክሮ ማስተካከል እና መገምገም።
5. Distribution	የመጨረሻውን product ማሸግ እና ማድረስ።

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የመልቲሚዲያ ዝግጅት ቅደም ተከተልን ከዕቅድ እስከ ማሰራጨት ለማስቀመጥ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

ግምገማ ከስርጭት በፊት ይመጣል። ማንኛውም ምርት ከመሰራጨቱ በፊት መሞከር እና መገምገም አለበት።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 139-181 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የመልቲሚዲያ ፋይል ፎርማቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥኦዲዮ / ድምጽ · ምስል · ቪዲዮ

የሚዲያ አይነት	የተለመዱ የፋይል ፎርማቶች
ኦዲዮ / ድምጽ	WAV, MIDI, WMA, MP3
ምስል	TIFF, JPEG, GIF, PNG, BMP
ቪዲዮ	AVI, MPEG, MP4, WMV

መቼ እንደሚጠቀሙበት

መደበኛ የድምፅ፣ የምስል እና የቪዲዮ ፋይል ቅጥያዎችን ለመለየት ወይም ለመመደብ ይጠቀሙበት።

ተጠንቀቁ

MIDI የሙዚቃ መሳሪያዎችን ከኮምፒውተር ጋር የሚያገናኝ የድምፅ ፎርማት እንጂ የምስል ፎርማት አይደለም።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 139-181 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የመረጃ እና የኮምፒውተር ደህንነት

የኮምፒውተር ቫይረስ እና የኮምፒውተር ዎርም ልዩነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ራሳቸውን የሚያባዙ ጎጂ ፕሮግራሞችን እና የስርጭት መንገዳቸውን ለማነጻጸር ይህንን ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ዎርም ለመሰራጨት ነባር ፋይል ያስፈልገዋል ብሎ ማሰብ። ቫይረስ ነባር ፋይሎችን እና ፕሮግራሞችን አያይዞ ሲበክል፣ ዎርም ግን በኔትወርክ አማካኝነት ራሱን ችሎ ይሰራጫል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 182-203 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የመረጃ ግላዊነት እና የመረጃ ደህንነት ልዩነትየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የግል መረጃ አያያዝ መብቶችን ከቴክኒካል የመረጃ ጥበቃ መንገዶች ለመለየት ይህንን ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ግላዊነትን እና ደህንነትን ተመሳሳይ አድርጎ መውሰድ። ግላዊነት የግል መረጃ አያያዝና አጠቃቀም መብትን የሚመለከት ሲሆን፣ ደህንነት ግን ካልተፈቀደ መዳረሻ የመጠበቂያ እርምጃዎችን ይመለከታል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 182-203 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፋየርዎል እና የፀረ ቫይረስ ጥበቃ ልዩነትሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የኔትወርክ ትራፊክ ቁጥጥርን እና የማልዌር ምርመራ መከላከያ መሣሪያዎችን ለመለየት ይህንን ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

ቫይረሶችን ሙሉ በሙሉ ለመከላከል በፋየርዎል ላይ ብቻ መተማመን። ፋየርዎል የኔትወርክ ትራፊክን የሚቆጣጠር ሲሆን፣ ማልዌርን መርምሮ ለማስወገድ ግን ፀረ ቫይረስ ፕሮግራም ያስፈልጋል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 182-203 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የሴኩሪቲ ሦስትዮሽ ክፍተቶችሕግ

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በኮምፒውተር ደህንነት ውስጥ የምስጢራዊነት፣ የተአማኒነት እና የተደራሽነት ጉድለቶችን ለይቶ ለማወቅ ይህንን ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የአገልግሎት መቋረጥን (denial of service) ከምስጢራዊነት መጣስ ጋር ማምታት። የአገልግሎት መቋረጥ የተደራሽነት ጉድለት እንጂ ያልተፈቀደ የመረጃ ይፋ መሆን አይደለም።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 182-203 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የዊንዶውስ የተጠቃሚ መለያ ዓይነቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥAdministrator · Standard · Guest

የመለያ ዓይነት	የፈቃድ ደረጃ	ዋና ገደብ
Administrator	ወደ settings፣ የsoftware installation እና የuser management ሙሉ access አለው	በPC ላይ አንድ account ብቻ administrator መሆን አለበት
Standard	የግል settings personalize ማድረግ እና የተጫኑ applications ማስኬድ (run ማድረግ) ይችላል	የsystem security ማሻሻል ወይም የሌሎች users files access ማድረግ አይችልም
Guest	የተጫነ software run ለማድረግ ጊዜያዊ access	ምንም privacy የለውም፣ personal folders access ማድረግ አይችልም፣ አንድ ብቻ ነው የሚፈቀደው

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የተለያዩ የዊንዶውስ ተጠቃሚ መለያዎችን የፈቃድ ደረጃ፣ የመዳረሻ ወሰን እና ገደቦችን ለማወቅ ይህንን ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የአስተዳዳሪ (administrator) መለያን ለዕለት ተዕለት ተግባር መጠቀም። ያልተፈለጉ የስርዓት ለውጦችን ለመከላከል የዕለት ተዕለት መለያ መደበኛ (standard) መሆን አለበት።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ገጽ 182-203 የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፕሮግራሚንግ መሰረታዊያን

የአልጎሪዝም ነጻነት የተሳሳተ ግንዛቤየተለመደ ስህተት

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አልጎሪዝምን ከተጨባጭ የፕሮግራሚንግ ቋንቋ የኮድ አጻጻፍ ለመለየት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

አልጎሪዝም ከማንኛውም የፕሮግራሚንግ ቋንቋ ነጻ የሆነ መመሪያ ነው። ከአንድ ወጥ የቋንቋ ሰዋሰው ጋር መያያዝ የለበትም።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ከገጽ 204 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

መሰረታዊ የፍሰት ንድፍ ምልክቶችየማጣቀሻ ሠንጠረዥOval · Parallelogram · Rectangle · +2

የፍሰት ንድፍ ምልክት	ተግባር
Oval	Start ወይም End (Terminator)
Parallelogram	Input ወይም Output
Rectangle	Process (Computation)
Diamond	Decision (Conditional branching)
Arrow	Flow line (Flow of control)

መቼ እንደሚጠቀሙበት

የአልጎሪዝም የንድፍ ምስሎችን ለመስራት ወይም ለመረዳት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የመረጃ ማስገቢያና ማውጫ የሆነውን ትይዩ ጎንዮሽ ከሂደት ማከናወኛ አራት ማዕዘን ጋር አያምታቱ።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ከገጽ 204 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የIDE ዋና ዋና ክፍሎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥCode editor · Compiler ወይም Interpreter · Debugger · +1

የIDE ባህሪ	ተግባር
Code editor	የprogram source code ለመጻፍ እና edit ለማድረግ የተነደፈ text editor
Compiler ወይም Interpreter	source codeን ወደ machine executable instructions ይተረጉማል
Debugger	bugs ለመለየት እና ለመፍታት softwareን ይፈትሻል
GUI	ሁሉንም የdevelopment tools ወደ አንድ ማዕከላዊ interface ያጠቃልላል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

በሶፍትዌር ማበልጸጊያ አካባቢ ውስጥ የተካተቱ የተቀናጁ መሳሪያዎችን ለመዘርዘር ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

IDE ተራ የጽሁፍ ማስተካከያ ብቻ አይደለም። የኮድ መጻፊያ፣ መተርጎሚያ እና ማረሚያ መሳሪያዎችን በአንድ ያቀናጃል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ከገጽ 204 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

አራቱ የዙር ክፍሎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥInitialization · Computation · Test · +1

የዙር ክፍል	በድግግሞሽ ውስጥ ያለው ሚና
Initialization	Variableዎችን ወደ መጀመሪያ እሴቶቻቸው ያዘጋጃል እንዲሁም የexit counterን ይወስናል
Computation	የloopን ዋና የprocessing እርምጃዎች ያከናውናል
Test	ወሰን የሌለው loop እንዳይፈጠር የexit conditionን ይፈትሻል
Increment	ለቀጣዩ loop variableዎችን እንደገና ያስጀምራል ወይም ያዘምናል

መቼ እንደሚጠቀሙበት

ተደጋጋሚ የአልጎሪዝም አመክንዮዎችን እና የዙር ቁጥጥሮችን ለመገንባት ይጠቀሙ።

ተጠንቀቁ

የፍተሻ ወይም የማሳደጊያ ደረጃን መተው ፕሮግራሙ ወደማያልቅ ዙር እንዲገባ ያደርጋል።

ከGrade 10 Information Communication Technology፣ ከገጽ 204 ጀምሮ የተዘጋጀ፤ ከመውጣቱ በፊት ሁለት ጊዜ ተረጋግጧል

የፕሮግራም ቋንቋዎች ደረጃዎችየማጣቀሻ ሠንጠረዥMachine language (ዝቅተኛ ደረጃ) · Assembly language (ዝቅተኛ ደረጃ) · High level, compiled · +2

ደረጃ	ኮዱ ምን ይመስላል	ወደ ማሽን ኮድ የሚቀየርበት መንገድ
Machine language (ዝቅተኛ ደረጃ)	ለአንድ የፕሮሰሰር ቤተሰብ ተብሎ የተጻፈ 1 እና 0 ብቻ ነው።	የሚተረጎም ነገር የለም። ፕሮሰሰሩ እንዳለ ያስኬደዋል።
Assembly language (ዝቅተኛ ደረጃ)	እንደ MOV፣ ADD እና JMP ያሉ አጫጭር ምልክቶች ናቸው፤ አንዱ ምልክት አንዱን የማሽን ትዕዛዝ ይወክላል፤ ይህም ለአንድ የፕሮሰሰር ቤተሰብ ብቻ ይሠራል።	assembler እያንዳንዱን ምልክት ወደ ማሽን ትዕዛዝ ይለውጠዋል።
High level, compiled	እንደ እንግሊዝኛ በሚነበቡ ቃላት፣ በተሰየሙ variables፣ functions እና control structures ይጻፋል፦ C, C++, Java።	compiler መጀመሪያ ፕሮግራሙን በሙሉ ተርጉሞ ራሱን ችሎ የሚሠራ ፋይል ያወጣል። Java ወደ bytecode ተቀይሮ virtual machine ያስኬደዋል።
High level, interpreted	ተመሳሳይ ኮድ ነው፦ Python, JavaScript, PHP። JavaScript እና PHP እንደ browser ወይም web server ባለ አስተናጋጅ ፕሮግራም ውስጥ ስለሚሠሩ scripting ተብለውም ይጠራሉ።	interpreter አንድ ትዕዛዝ በአንድ ጊዜ እየተረጎመ ያስኬዳል።
Markup (የፕሮግራም ቋንቋ አይደለም)	አቀማመጥን ወይም መልክን የሚገልጹ tags ናቸው፦ HTML, XML, CSS።	browser እነዚህን tags አሳይቶ ያልፋል። ውሳኔም ሆነ loop ስለሌለው ምንም አያሰላም።

መቼ እንደሚጠቀሙበት

አንድ ቋንቋ በየትኛው ደረጃ እንደሚመደብ ወይም የተጻፈው ኮድ ፕሮሰሰሩ ወደሚያስኬደው ነገር በምን እንደሚቀየር የሚጠይቅ ጥያቄ ሲመጣ ይህን ተጠቀም። ከ machine code በላይ ያለ ማንኛውም ቋንቋ በመጀመሪያ በተርጓሚ ያልፋል፦ assembler፣ compiler ወይም interpreter።

ተጠንቀቁ

የፕሮግራም ቋንቋ ጥቀስ ሲባሉ ብዙ ተማሪዎች HTML ብለው ይጽፋሉ። እያንዳንዱን ቋንቋ በአንድ ጥያቄ ፈትነው፦ መወሰን ወይም መድገም ይችላል? HTML if ወይም loop ስለሌለው ገጹ ላይ ያለውን ብቻ ነው የሚሰይመው፤ Python ግን በዚያ ላይ ምን መደረግ እንዳለበት ይወስናል። ተመሳሳዩ ስህተት በተገላቢጦሽም ይመጣል፤ C ወደ ማሽኑ ስለሚቀርብ ብቻ ዝቅተኛ ደረጃ ተብሎ ይመደባል። ዝቅተኛ ደረጃ ማለት machine code እና assembly ብቻ ነው።

ተመሳሳይ ትምህርት በሌሎች ክፍሎች

ፈተና ካለፈው ክፍል የተማሩትን መጠየቁን አያቆምም። የእነዚያ ክፍሎች ካርዶችም እዚህ አሉ።

የ10ኛ ክፍል ሌሎች ትምህርቶችዎ

በዚህ ክፍል እስካሁን ካርድ ያላቸው ሌሎች ትምህርቶች በሙሉ።

ተማሪዎች የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

የ10ኛ ክፍል የመረጃ ቴክኖሎጂ ካርዶች ምን ይሸፍናሉ?: ከአገር አቀፉ መጽሐፍ 6 ምዕራፎች የተወሰዱ 28 ካርዶች፦ የፋይሎች አደረጃጀት፣ የኮምፒውተር ኔትወርክ፣ አፕሊኬሽን ሶፍትዌር፣ የምስል ፕሮሰሲንግ እና መልቲሚዲያ፣ የመረጃ እና የኮምፒውተር ደህንነት እና የፕሮግራሚንግ መሰረታዊያን። እያንዳንዱን ምዕራፍ በገጹ ላይ አንድ ካርድ በአንድ ጊዜ መውሰድ ይችላሉ።
በ10ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና አለ?: የለም። ኢትዮጵያ አገር አቀፍ ፈተና የምትሰጠው በ6ኛ፣ በ8ኛና በ12ኛ ክፍል ብቻ ነው። እነዚህ ካርዶች ለትምህርት ቤትዎ ፈተናዎች፣ እንዲሁም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ለሚመጣው አገር አቀፍ ፈተና ናቸው።
እነዚህ ካርዶች ከየት መጡ?: ለዚህ ክፍል ከተዘጋጀው የትምህርት ሚኒስቴር መጽሐፍ፣ ከGrade 10 Information Communication Technology ተቀድተዋል። ከዚያም ምዕራፉን ማየት የማይችል ሁለተኛ ማጣሪያ እያንዳንዱን ቀመር፣ ቋሚ ቁጥርና የሠንጠረዥ ረድፍ እንደገና ያሰላል፤ ማጣሪያው ማረጋገጥ ያልቻለውን ሁሉ ሳያወጣ ይይዘዋል።
ይህ ነጻ ነው?: አዎ። እዚህ ያለው እያንዳንዱ ካርድ በነጻ ይነበባል፤ ለኅትመት የተዘጋጀውም ሉህ በነጻ ይወርዳል። ሁለቱም መለያ አይጠይቁም።
ይህ ለመጨረሻ ጊዜ የተረጋገጠው መቼ ነው?: 6 ሴፕቴምበር 2026። ካርዶች ምዕራፍ በምዕራፍ ይመጣሉ፤ ከእያንዳንዱ በታች ያለው መስመር ያ ካርድ ለመጨረሻ ጊዜ የተነበበበትን ቀን ይናገራል።

ያጥኑ፣ ከዚያም ራስዎን ይፈትኑ

ተማሪ እነዚህን ካርዶች ወደ መልመጃ ጥያቄዎች ይለውጣቸዋል፣ እየሠሩ ያርማቸዋል፤ ያልገባዎትንም የሚያብራራ የAI አስተማሪ አለ።

በነጻ ይጀምሩ